Kalbimizin gönderdiği pak kanı taşıyan ana atardamarımıza aort damarı denilmektedir. Bedenimizde yer alan doku ve organlarımızın tamamının beslenmesi aort damarından gelen atardamarlar ile sağlanmaktadır. Bundan ötürü, aort damarında gelişen sorunlarda bütün organlarımız, yani hayatımız tehlikeye girmektedir. Kalp krizinden hayatını kaybettiği düşünülen hastaların yapılan otopsilerinde kalp krizinden değil, aort damar yırtılmalarından kaynaklandığı görülmüştür.
Aort anevrizması olarak nitelendirilen aort damarındaki balonlaşmalar toplumda epeyce sık görülen sıhhat sorunudur. Bu sorunun en kıymetli özelliği, hastalar tarafından fark edilmemesidir. Bu kimselerde balonlaşmış damarın apansız yırtılması ile hastaların %90’ kaybedilmektedir. Çok ender olarak acil cerrahi tedavi ile kurtulmaktadır. Birtakım şanslı hastalarda ise yapılan tetkikler esnasında tesadüfen hastalık saptanmakta ve bu bireylerin tamamına yakını cerrahi tedavi ile düzemektedir.
Hem damar genişlemesinde hemde yırtılmasında en değerli faktörlerin başında yüksek tansiyon gelmektedir. Tansiyon hastaları aort damarı genişlemesi istikametinden takibe alınmalıdır. Hipertansiyon bütün dünyada ve ülkemizde kıymetli sıhhat meselelerinin başında gelmektedir. Genel olarak hipertansiyon erişkin nüfusun yaklaşık %40-50’sini etkilemektedir, ama hastaların yarısı tansiyonlarının yüksekliğinden habersizdir. Fakat, haberdar olan hastaların yarısına yakın kısmı ilaç kullanmamaktadır. İlaç kullanan hastaların ise yeniden yarısına yakın kısmında kullanılan ilaç tedavisi yetersizdir. Bundan ötürü hipertansiyonlu hastaların tansiyonları ve aort damarı takibe alınmalıdır.
Aort damarında genişleme saptanan lakin cerrahi tedavi gerektirecek hududa gelmemişse muhakkak periyodik takibe alınır. Hastanın durumuna nazaran bazen 3, bazen 6 bazende yıllık tomografilei çekilir. Takibe alınan bir hasta birebir vakitte sigara kullanıyorlar ise genişleme suratı içmeyenlere nazaran sekiz misli artış göstermektedir. Kısa müddette ameliyat gerektirecek boyuta ulaşır. Çap artışı cerrahi sona ulaştığı taktirde ameliyat ile balonlaşmış kısım çıkarılarak yerine yapay damar takılmaktadır.
Yaşları 60 üzerinde sigara kullanan hipertansiyonlu hastalarda aort damarının karın içerisindeki kısmındaki anevrizmalar hayli sık olarak görülmektedir. Bu küme hastalarda periyodik olarak taramalar yapılmalıdır.
Aort damar balonlaşmaları tıpkı saatli bombalara benzemektedirler. Bombanın vakit ayarının fark edilerek durdurulması nasıl patlamayı önlerse, aort balonlaşmaları da evvelce fark edilirse yapılan tedaviler ile patlaması önlenir. Aksi taktirde rastgele bir heyecan yahut tansiyon yükselmesinde patlar ve bir hayat havaya uçar. Bundan ötürü, bilhassa yüksek tansiyonu olan, 60 yaş üzerinde uzun yıllar sigara kullanan kimseler, ailesinde damar genişlemesi bulunan kimseler kesinlikle damar genişlemesi istikametinden değerlendirilmelidir. Genişleme saptanan ve takibe alınan hastalarda ise saatli bombanın durdurulması için tansiyona gerekli itinası göstermeli ve sigara kullanıyorsa kesinlikle kesmelidir.
