Aort damarı, kalpten direkt olarak çıkan ana atar damardır. Bedendeki bütün atar damar ağına kaynak niteliğindeki aort, en büyük ve en kıymetli ana damar olarak tanımlanabilmektedir. Bu bağlamda aort damarında meydana gelen rastgele olumsuz bir durum, önemli hayati riskler oluşturabilmekte ve ani sonuçlar meydana getirebilmektedir.
Aort damarında meydana gelebilecek durumlardan biri olarak karşımıza aort yırtılması (diseksiyonu) çıkmaktadır. Aort yırtılması, aort damarının iç duvarının rastgele bir bölgesinde yırtılma meydana gelmesi olarak tanımlanabilmektedir.
Aort yırtılması, 60-80 yaş aralığındaki bireylerde daha sık rastlanılan, önemli hayati risklere ve ölümlere sebep olabilen bir durumdur. Erkeklerde bayanlara oranla iki kat daha fazla görülme oranına sahip olan aort yırtılması, ortaya çıkması durumunda acil ve hayli süratli müdahale gerektirmektedir.
Aort Yırtılmasının Sebepleri Nelerdir?
Aort yırtılmasının en değerli sebeplerinden birini yaş faktörü oluşturmaktadır. Çoklukla 50 yaş sonrası şahıslarda görülen aort yırtılmasının sebepleri olarak şunları sıralayabilmekteyiz;
-Yüksek tansiyona bağlı olarak damar içi basıncında artış meydana gelmesi
-Damar sertliği
-Damarda gelişen ani travma durumları
-Bağ dokusu hastalıkları
-Aort damarlarını ilgilendiren ya da bir biçimde aort damarına da tesir oluşturan ameliyat geçirilmiş olması
-Damar yapısında farklılık bulunması (örneğin; damar yapısında bulunan katman sayısının üç yerine iki olması)
-Genetik faktörler
Üstte belirtilen sebepler doğrultusunda aort damarının iç duvarında meydana gelen yırtık, orta katmana ulaşmakta ve kan katmanlar ortasında süzülmeye başlamaktadır. Kanın damarın iç ve orta katmanı ortasında süzülmeye başlaması sonucu, iç ve dış katman birbirinden ayrılmaktadır. Bu durum aort yırtılması (diseksiyonu) ismini almaktadır.
Aort Yırtılmasının Belirtileri Nelerdir?
Aort yırtılması, süratli gelişen ve ani hayati sorunlar meydana getiren durumlardır. Bu bakımdan aort yırtılması sonucu ortaya çıkan belirtileri şu formda sıralayabilmekteyiz;
-Terleme
-Halsizlik
-Nefes darlığı
-Ekstremiteler ortası meydana gelen kan basıncı değişikliği
-Hipertansiyon ve taşikardi
-Hipotansiyon
-Ses kısıklığı
Aort yırtılması durumunda ortaya çıkan en kıymetli belirti, göğüs ağrısıdır. Aort yırtılması sonucu ortaya çıkan ağrı, epeyce şiddetli niteliktedir. Aort yırtılması yaşayan hastalar, yaşadıkları ağrıyı, organlarının yırtıldığı hissine kapıldıklarını tabir ederek belirtmektedirler, lakin ağrının şiddeti bireylere nazaran farklılık gösterebilmektedir. Aort yırtılması sonucu meydana gelen göğüs ağrısı, sırta, uzunluğuna, çeneye, kollar ve dişlere yayılabilecek niteliktedir. Aort yırtılmasında ortaya çıkan göğüs ağrısı, ortaya çıktığı andan itibaren azalma göstermemektedir.
Aort yırtılması durumunda beyefendisine giden damarların etkilenmesiyle; felç, bayılma yahut körlük ortaya çıkabilmektedir. Aort yırtılmasının ayaktaki damarlarda ortaya çıkması ve tıkanma meydana getirmesiyle, nabız azalması ya da kaybolması durumları ortaya çıkabilmektedir.
Aort Yırtılmasının Risk Faktörleri Nelerdir?
-Gebelik
-Bilinen bir aort anevrizması durumunun mevcut olması
-Bağ doku hastalıkları
-Biküspit aort (aort kapak anomalisi)
-Künt travmalar
-Bazı sendromlu hastalıklar
-Otoimmün hastalıklar
-Aort koarktasyonu
-Aortanın iltihabı ve medial dejeneratif hastalıkları
Aort Yırtılmasında Teşhis Sistemleri
Ekokardiografi
Süratli teşhis konulması açısından çok kıymetlidir. Transözefagial ekokardiyografi ya da transtorasik ekokardiyografi ile çıkan ortadaki yırtık görülebilir tıpkı vakitte aort kapak işlevleri da kıymetlendirilebilir.
Bilgisayarlı Tomografi
Aort yırtığı gerçek ya da yalancı yırtık olarak isimlendirilen durumlar ortaya çıkarabilmektedir. Bilgisayarlı tomografi sonucu, aort yırtığının gerçek yırtık ya da yalancı yırtık olduğu konusunda kesin bilgi elde edilebilmektedir. Hem yırtık yeri hakkında bilgi verir hem de yırtığın aortada nereye kadar ilerlediğini gösterir
Anjiografi
Aortada mevcut olan anatomik özellikler hakkında bilgi vermekte ve aort yetmezliğini göstermektedir. Aort yırtığının hangi tipte meydana geldiğinin ayrımını yapmayı sağlamaktadır.
Aort Yırtılmasında Cerrahi Tedavi
Aort yırtılmasında tedavi neredeyse büsbütün cerrahidir. Çok acil müdahale edilmelidir. Bu hastaların yarısı hastaneye ulaşamadan hayatlarını kaybederler. Öncelikle aortada yırtık nereden başlıyor ve nereye kadar devam ediyor bunu anlamak gerekir ve ona nazaran ameliyat planlanır. Diseksiyon kalpten çıkış yerinde, göğüs boşluğunda ya da karın boşluğundaki aort kısımlarında olabilir. Herbiri için ayrı ameliyat prosedürleri gerekir.
