Her ne kadar günümüze kadar ulaşan kaynakların birçoğunda bahsedilmese de yüzyılın en büyük dâhilerinden biri olan Einstein’ın vefatına sebep olan Abdominan aort Anevrizması hakkında merak edilen tüm ayrıntıları Özel Optimed Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Hüseyin Anasız paylaştı.
Tüm kaynaklarda 18 Nisan 1955’te ofisinde gece çalışırken 76 yaşında iç kanamadan öldüğü yazılsa da herkesin aklında otopsi sırasında sefertası içinde çalınan beyni kalır. Ailesi tarafından öldükten sonra yakılmasına karar verilen dâhinin elbette ki beyninin hatırlanması doğaldır. Zira vefat sonrası beyni incelenen Einstein’in beyninde olağan bir beşerden çok daha fazla glial hücre bulunuyordu.
Bu fevkalâde zekaya sahip insanın vücudunda iç kanamaya sebep olan hastalık ölmeden evvel teşhis konulmuş olsa da hakkında pek bahsedilmez. Biz bu yazımızda sizlere, ister Einstein üzere bir dahi olun ya da olmayın iç kanama yaparak mevte sebep olan kalpten kanı alıp bedene dağıtan aort ana damarının karın kısmının genişlemesi hastalığından yani “Abdominal aort Anevrizmaları”ndan ve tedavi metotlarından bahsedeceğiz.
1955’te ölen Albert Einstein’nın tek tedavi seçeneği olan açık cerrahi Abdominal aort Anevrizma’yı neden reddettiği hakkında pek bilgimiz olmasa da, günümüzde bu hastalık artık erken teşhis ve açık cerrahiye alternatif tedavi seçenekleri ile ülkemizde ve hastanemizde başarılı bir biçimde tedavi edilmektedir. Abdominal aort Anevrizması tam olarak tıp lisanında damar çapının bir buçuk katından fazla genişlemesi olarak tanımlanmaktadır.
Anevrizma vakitle daha da genişler ve tedavi edilmediği takdirde patlar ve iç kanama ile birlikte çoğunlukla mevte neden olur. Bir anevrizma ne kadar büyükse patlama riski de o kadar fazladır. Sigara içenler, altmış yaşın üzerindeki bireyler, ailesinde anevrizması olanlar, bacaklarda damar tıkanıklığı olanlar, denetimsiz yüksek tansiyonu olanlar, marfan sendromu ve behçet hastalığı vb olan hastalar daha fazla risk altındadır. Anevrizmanın nedeni tam olarak anlaşılabilmiş olmasa da sıklıkla damar sertliği ile birlikte damar duvarının zayıflaması ve sonra da içindeki basınca dayanamayıp genişlemesi kelam hususudur.
Anevrizma, sinsi bir halde ilerleyerek rüptüre oluncaya kadar yani patlayıncaya kadar ekseriyetle rastgele bir bulgu vermez ve sıklıkla tesadüfen teşhis konur. Hafif karın, bel ve sırt ağrılarına sebep olabilir fakat bu ağrılar çoklukla hem hasta hem de tabipler tarafından ciddiye alınmayacak seviyededir. Patlaması ile bir arada önemli bir iç kanama gelişir ve çoklukla mevt ile sonuçlanır. İç kanama geliştikten sonra hastaneye ulaşabilen ve açık ameliyata alınan hastaların büyük çoğunluğu kaybedilmektedir.
Erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı hastanemizde yüzde yüze yakın olan anevrizmaların teşhisi ekseriyetle ultrason ve tomografi ile konur. Teşhis, birçok vakit öteki hastalıklar için tetkik ve muayene sırasında tesadüfen konur. Bilhassa 60 yaşın üzerindeki bireylerim hayatlarında en az hiçbir risk faktörü bulunmasa bile ultrasonografi ile anevrizma istikametinden değerlendirilmeleri gereklidir.
Anevrizma demek çabucak her vakit ameliyat değildir. Anevrizmanın çapı büyüdükçe iç kanama riski arttığından müdahalenin zamanlamasını belirleyen en değerli faktördür. Bu nedenle 5- 5.5 cm’den küçük anevrizması olan hastalarda yalnızca ultrason yahut tomografi ile takip gerektirirken; çapı 5.5 cm’yi aşan ya da yılda 0.5 cm’den süratli büyüyen anevrizmalara müdahale edilmelidir. Sigarayı bırakmak, kilo vermek, kolesterol, hipertansiyon varsa ilaç tedavisiyle anevrizmanın büyümesi engellenebilir.
