İdrar Kesesinin Çalışması:
Böbreklerin kanı süzmesi sonucunda oluşan idrar bedenden atılmak üzere idrar
yolları içinde ilerleyerek idrar kesesine ulaşır. İdrar kesesinin misyonu
böbreklerden gelen idrarı toplumsal açıdan uygun bir vakit ve yerde
boşaltıncaya kadar düşük basınçla depolamaktır. İdrar kesesinde idrarın
depolanması ve muhakkak aralıklarla boşaltılması kendi kendini tekrar eden bir
olaylar zinciridir. Olağan bir erişkin idrar kesesinde yaklaşık yarım litre idrarı
düşük basınçla biriktirebilir. Bu sırada idrar kesesini çıkış kısmında bulunan ve
sfinkter ismi verilen kas kümesi da idrar kesesi çıkışını kapalı tutarak idrar kaçışını
mahzurlar. İdrarın boşaltılması sırasında bir yandan idrar kesesi kasılırken, başka
yandan sfinkter gevşeyerek idrar kesesinin ağzının açılır ve idrarın dışarı
atılması mümkün olur. İdrar kesesi yahut sfinkter bozuklukları idrar kaçırmaya
neden olabilir.
İdrar Kaçırma Formları:
İdrar kaçırma temelde 3 tipe ayrılabilir. İdrarın depolanması sırasında idrar
kesesi duvarında çeşitli nedenlerle oluşan istemsiz kasılmalar çoklukla
sıkışarak tuvalete yetişememe formunda idrar kaçırmaya neden olur. Bu formda
idrar kaçırma “Sıkışma Tipi İdrar Kaçırma” olarak isimlendirilir. Öbür yandan
sfinkter sisteminin güçsüzleşmesi sonucunda öksürük, hapşırık üzere karın
içi basıncının arttıran hareketler idrarın kaçmasına neden olur. Bu formda idrar
kaçırma ise Gerilim Tipi İdrar Kaçırma olarak isimlendirilir. Bir öteki idrar kaçırma
biçimi ise prostat büyümesi üzere idrar kesesinin çıkışında tıkanıklık yapan
hastalıklar yahut idrar kesesi güçsüzleşmesi ve kasılamaması üzere sebeplerle idrar
kesesinin boşaltılamaması ve içerde biriken idrar ölçüsünün idrar kesesinin
kapasitesini aşması sonucunda oluşan ve idrarın damla damla dışarı taşması
halinde oluşan kaçırmadır. Bu ise “Taşma Tipi İdrar Kaçırma” olarak
isimlendirilir. İdrar kaçıran bir hastada bu 3 idrar kaçırma halinden rastgele biri
tek başına yahut birden fazla hali bir arada olabilir.
İdrar Kaçırma Tedavisi:
İdrar kaçırma tedavisine karar verilirken idrar kaçırma formunun ve altta yatan
sebeplerin ortaya konulması ehemmiyet taşır. Sıkışma Tipi kaçırmaların tedavisinde
idrar kesesinde oluşan denetimsiz kasılmaların önlenmesi kelam konusu iken, Gerilim
Tipi kaçırmalarda sfinkter sisteminin güçlendirilmesi değer taşır. Taşma
Tipi kaçırmaların tedavisi ise idrarın idrar kesesi içinde birikmesinin önlenmesi
yani idrarın uygun biçimde boşaltılmasının sağlanması biçiminde yapılır. Bu
tedaviler ilaç yahut cerrahi tedavi biçiminde yapılabilir. İlaç yahut cerrahi tedavi
öncesinde yahut eş vakitli olarak uygulanan davranış tedavileri, günlük alınan
sıvının ölçü ve vakit olarak uygun formda düzenlenmesi, tuvalet
alışkanlıklarının gözden geçirilmesi ve gibisi hayat usulü değişiklikleri ihmal
edilmemelidir. Ayrıyeten hastaların büyük çoğunluğunda sfinkterin güçlendirilmesi
hedefiyle pelvik taban yahut Kegel antrenmanları ismi verilen hareketlerin yapılması
kıymetlidir ve birtakım hastalarda birinci basamak olarak uygulanan tedavi sistemidir.
Hastalarda İdrar Kaçırma Hali Nasıl Belirlenir:
İdrar kaçırma tedavisi idrar kaçırma haline nazaran farklılık göstereceği için gerçek
tedavinin belirlenebilmesi için her hastada idrar kaçırma halinin belirlenmesi
çok kıymetlidir. Hastaların büyük kısmında hastanın şikayetleri, fizik muayene
bulguları, mesane günlüğü, laboratuar testleri, idrar akım suratı ve idrar yaptıktan
sonra mesanede kalan idrar ölçüsünün ölçülmesi ve ped testi üzere birtakım tetkikler
ile idrar kaçırma hali belirlenebilir. Fakat daha evvel uygulanan tedaviden yarar
görmemiş, muayene ve tetkik sonuçları ile şikayetleri uyumlu olmayan, cerrahi
tedavi planlanan birtakım hastalar ve nörolojik problemlere bağlı idrar kaçıran birtakım
hastalar üzere hasta kümelerinde idrar kaçırma halinin yanlışsız olarak
belirlenebilmesi için ileri tetkikler gerekebilir. Bu tetkiklerin en değerlisi idrar
kesesi doldurulup boşaltılırken yapılan müşahedeler ve oluşan basınç
değişikliklerinin incelendiği ürodinamik çalışmadır. Ürodinamik çalışma
ürodinami laboratuarında yapılır. Ürodinamik çalışma kimi hastalar için
uygulanacak tedavi halinin belirlenmesinde ve birtakım hastaların tedaviye
karşılıklarının değerlendirmesinde çok kıymetli bilgiler sağlar. Ürodinamik
çalışmaya ek olarak çeşitli radyolojik usuller ile idrar yolları ve idrar
kesesinin görüntülenmesi ve sistoskopi denilen sistemle idrar kesesi ve
sfinkterin kamera ile yani endoskopik olarak incelenmesi uygulanabilecek öteki
tetkikler ortasındadır.
Son Kelamlar:
İdrar kaçırma hem erkek hem de bayanlarda görülebilen ve görülme sıklığı yaş
ile artan bir problemdir. İdrar kaçırma şikayeti olan şahısların tabibe başvurmaları
durumunda öncelikle gerekli tetkikler yapılarak idrar kaçırma biçiminin
belirlenmesi ve bunu takiben uygun tedavinin yapılması mümkündür.
