Çağdaş vakitlerle birlikte bedene ziyanlı eserlerin tüketimi ve fizikî aktiviteye olan talebin azalması nedeniyle insülin direnci, kalp hastalıkları ve karaciğer yağlanması üzere çeşitli hastalıklara yakalanma riski artmaktadır. Türkiye’de insanların dörtte birinde görülebilen karaciğer yağlanması, karaciğerin fazla yağ üretmesi ve depolaması ile ortaya çıkar.
Çeşitli nedenlerle çok ölçüde yağ üreten ve depolayan karaciğer hücrelerinde küçük yağ kesecikleri oluşur. Yağlı karaciğer erken evrede değerli belirtiler göstermez lakin ileri evrede karaciğer hasarına neden olabilir.
Rastgele bir nedenle yapılan karın ultrason muayenesinde karaciğer yağlanması görülebilir. Bu sizi endişelendirebilir.
Gastroenterologlar (sindirim sistemiyle ilgilenen bilim uzmanları) açısından kolay yağlanma ile seyredebileceği üzere ilerleyici karaciğer hasarı ve hatta siroza ilerleyecek bir durum olması nedeniyle karaciğer yağlanmaları kıymetlidir. Bu durumda ilgili uzmanlara başvurduğunuzda durumun öbür bir hastalıkla ilgili olup olmadığı araştırılır.
Öbür hastalıklarla birlikte ortaya çıkması durumunda hastalığın tedavisine yönelmek gerekir. Obezite, Tip 2 Diyabet, kolesterol, depo hastalığı ve viral hepatit üzere sistemik hastalıklarla alakalı olabilir ve kullanılan ilaçlar karaciğer yağlanmasına neden olabilir.
Alkolik karaciğer yağlanması ve alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması olarak 2 ‘ye ayrılır.
Alkolik Karaciğer yağlanması: Çok alkol alımı nedeniyle oluşan karaciğer yağlanmasıdır.
Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması: Bu durum; yağlanma sonucu oluşan iltihap, karaciğer hücrelerinin mevti, karaciğerde ileri derecede hasar oluşumu ismini verdiğimiz sirozun temaslı olduğu karaciğer yağlanmasının sebep olduğu karaciğer iltihabıdır.
Akut yağlanma nedenleri: Gebeliğin Akut Yağlı Karaciğeri, karaciğer ve beyinde kalıcı hasara neden olan hastalıklar, alkol ve sigara kullanımı, süratli kilo alıp verme, daima kullanılan kimi ilaçlar, hareketsiz hayat, sistemsiz ömür üslubu ve toksinler dediğimiz birtakım zehirli hususlar gösterilmektedir.
Kronik yağlanma nedenleri: Alkol, obezite, diyabet(şeker hastalığı), kolesterol, morbid obezitenin hafifletilmesi için yapılan ve 30 cm ila 45 cm ortasında ince bağırsağın tümü ayrıldığı ve yana yerleştirildiği cerrahi bir kilo verme prosedürü, Bir yada birden fazla besin unsurunun uzun vadeli yetersiz yada çok alınması yahut istikrarsız besin alımının uzun mühlet devam etmesi, damar içinden beslenme, kronik hepatit C (uzun periyodik iltihap sonucunda karaciğerde hasara yol açar ve vakitle siroz ve karaciğer yetersizliği gerçekleşir.) Karaciğer ve beyinde çok fazla ölçüde bakır depolanmasına yol açan ve olağandışı bakır metabolizması olan Wilson hastalığı, bağırsaklarda iltihap içeren hastalıklar, ve AIDS(cinsel yol ile bulaşan hastalık) gösterilmektedir.
HASTALIĞIN KAYNAĞI
Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasının ortaya çıkış nedeni hala tam olarak bilinmemekle bir arada, hem çevresel hem de genetik faktörlerin bir kombinasyonu şeklinde çok sayıda etken ile olarak ortaya çıktığı düşünülmektedir.
Karaciğer işlevlerinin bozulmasıyla misyon bozuklukları ortaya çıkar. Aşırı yağ alımına karşın karaciğer işlevleri bozulur. Kanda bulunan yağın atılımı ile yağların beden tarafından parçalanamaması sonucu ortaya çıkan dengesizliğin, karaciğer hücrelerinde yağlanmaya neden olduğu düşünülmektedir.
Yağlanma ile neticelenen hastalık sürecinde birinci darbe insülin direncidir yani insan bedeninin kaslarında, yağında ve karaciğerde bulunan hücrelerin insüline( kan şekerini düşürücü tesir yapan hormon) hakikat halde reaksiyon vermemesidir. Ve tıpkı vakitte şeker hastalığına da yatkınlık demektir.
Alkolik olmayan karaciğer yağlanmasında şunlar görülür:
Yalnızca yağ depolanması
Yağ depolanmasına ek iltihaplanma
Yağ depolanmasına ek olarak başlayan iltihabı, giderek şiddetlenen ileri iltihaplanma ve karaciğer hücrelerinde balonlaşma takip eder.
Bu süreç devam ederse siroz ve bunun getirdiği karaciğer yetmezliği de ortaya çıkar.
Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasının ortaya çıkış nedenleri:
OBEZİTE: İstikrarsız, sistemsiz ve yanlış bir halde beslenme ve fizikî aktivitesiz bir ömür biçimi ile bedenimize aldığımız besinler yağ formunda depolanmaya başlar. Ve buna bağlı olarak karaciğer hücrelerinde de yağ artışı meydana gelir. Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması olan hastaların birçoklarının obezitesi vardır. Ve obezite durumu ile hastalık hakikat orantıdadır.
ALKOL KULANIMI: Günde, erkeklerde 60 gramdan fazla, bayanlarda 20-40 gramdan alkol tüketen bireylerin %90’ından fazlasında karaciğer yağlanması gelişebilir.
ŞEKER HASTALIĞI: Genelde etrafımızdan kapalı şeker olarak bilinen insülin direncine bağlı olarak yüksek gördüğümüz kan şekeri yahut şeker hastalığında bildiğimiz üzere denetimsiz olarak kan şekerinin yükseldiği durumlarda bedende yağ üretimi artar.
YÜKSEK KOLESTEROL: Kandaki bedenimize ziyanlı olan makus kolesterolün artması yağ ölçüsünde artışa sebep olur. Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması hastalarının %20-80’i oranında yüksektir.
KARACİĞER ENFEKSİYONLARI: Karaciğer hücrelerinin hasar görmesi sonucunda bu hücreler yerini yağ dokularına bırakır.
OBEZİTE DURUMUNDA SÜRATLİ KİLO VERMEK: Apansız denetimsiz bir formda süratli kilo vermek bedendeki yağ artışını hızlandırır.
KİMİ İLAÇLAR
KARACİĞER ENFEKSİYONLARI
AİLEVİ BUNA BAĞLI HASTALIKLAR
Karaciğer yağlanmasının başka sebepleri ise;
BESLENME
-
Ekstra şeker tüketimi azaltılmalıdır.
-
E Vitamininden Varlıklı Bir Beslenme Sağlanmalıdır Ve gerektiğinde E Vitamini Desteği Yapılabilir.
-
D vitamini ve çinko eksikliği bir risk faktörü olabilir.
-
Denetimli bir kilo kaybı karaciğer yağlanması için tedavi edicidir.
-
Bol lifli beslenilmelidir.
-
Genel olarak diyet, vitamin ve minerallerden kâfi olmalıdır.
-
Alkol ve sigaradan olabildiğince uzak durulmalıdır.
-
Sıvı alımı arttırılmalıdır.
-
Az az ve sık sık beslenilmelidir. ( 6 öğün )
TEDAVİ:
Karaciğer yağlanması, ömrü olumsuz etkileyen karaciğer hasarının başlangıcı olarak kabul edilen ve tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Zira tedavi edilmeyen karaciğer yağlanması karaciğer işlevine ziyan verebilir ve karaciğer sirozu oluşumunun önünü açabilir.
Hastalık tedavi edilirken siroz ve kansere ilerleme riski göz önünde tutularak değerlendirilmelidir.
Karaciğer yağlanmasına neden olan hastalık tedavi edildiğinde altta yatan sorun ortadan kalkacağı için karaciğer yağlanması da ortadan kalkacaktır. Bu nedenle karaciğer yağlanmasının tedavisi karaciğer yağlanmasına neden olan muhtemel faktörlerin ortadan kaldırılması temeline nazaran yapılır.
Obezitesi olan hastalar kilo verdikten, yüksek trigliserit düzeylerini düşürdükten ve diyabeti denetim ettikten sonra, karaciğer yağlanması vakitle azalır ve kaybolur. Karaciğer yağlanması tedavisinde idman ve diyet kıymetlidir.
Çabucak ilaca başvurmak yerine öncelikle diyet ve antrenmana başvurulmalıdır.
Şayet ilaç tedavisine başlanacaksa bile kişinin hastalığının ilerlemesinde rol oynayan obezite derecesi, şeker hastalığı ve kolesterol durumuna nazaran değerlendirilmelidir. Lakin karaciğer yağlanmasının tedavisine mahsus bir ilaç şimdi kesinleşmemiştir.
İnsülin direnci alkole bağlı olmayan karaciğer hastalığında değerli bir yer tutmaktadır. Şayet ilaç kullanılacaksa maksat insülin direnci olmalıdır.
Kesinlikle kilo kaybı ve denetimli fizikî aktivite eklenmelidir.
Şahsa has beslenme programı ile bedenin muhtaçlık duyduğu tüm vitamin, mineral ve besin öğeleri verilebilir.
Diyetisyen, diyet listesini hazırlarken evvel kişinin kronik ve mental olan sıhhat meselelerini öğrenip bu datalara nazaran en uygun olan bireye özel bir beslenme programı belirler. Tedavi için alanında Uzman Klinik Diyetisyenlerden yardım alınmalıdır.
