Teknoloji ve Ruh Sıhhati

Teknoloji, hayatımızın ayrılmaz bir kesimi oldu.

Teknolojinin son yıllarda kazandığı ivme ile hayatımızdaki yeri doldurulamaz bir hal aldı. Pek çok vakit hayatı kolaylaştıran tesirleri olsa da bazen o denli anlar oluyor ki bireyleri ruhsal manada zorlayabiliyor. Hem çocuklar hem yetişkinler için hayatın değerli bir kısmını dolduran teknolojinin tesirlerinden korunmak ve çocukları korumak ise yetişkinlere düşen bir vazife oluyor.

Zihinsel gelişim için beyin, ömrün birinci 20-25 yılı titizlikle korunmalıdır.

Bilhassa çocuklar için akıllı telefonlar ve tabletler vazgeçilmez bir hal alıyor. Ebeveynler ise vakit zaman biraz nefes almak ismine, vakit zaman ise çocuklarının ısrarlarına dayanamayıp dijital aletlerle iç içe olmalarına müsaade veriyor.

Yeni doğmuş bir bebeğin birçok organı gelişimini tamamlamış haldedir. Baş kemiklerinin birleştiği noktada yer alan fontanel (bıngıldak) üzere organlar ise doğumdan kısa bir mühlet sonra gelişimini tamamlar. Lakin beynin ise gelişimini tamamlamak için yaklaşık 20-25 seneye muhtaçlığı vardır. Buna bağlı olarak zihinsel gelişimle ilgili olarak dikkat edilmesi gereken birçok şey de birinci 20-25 sene titizlikle korunmalıdır. Örneğin çocuklar akranlarıyla toplumsallaşırken oyun kurmayı, tartışmayı, çatışma çözmeyi, sevmeyi, hudutlarını müdafaayı ve daha birçok beceriyi öğrenir. Lakin teknolojik aletlerle oynamaya dalan ve insan bağlantısından uzak kalan çocuklar bu tecrübesi yaşama talihinden uzak kalırlar. Anne baba ve kardeşleriyle de daha az vakit geçiren bu çocuklar hislerini tanımayı, söz etmeyi ve bu hisle başa çıkmayı öğrenemeyebilirler. İrtibat maharetlerini ve duygusal gelişimlerini ilerletme fırsatını kaçırabilirler. Bunun yanı sıra teknolojik aygıtların elektromanyetik dalgalarının gelişmekte olan beyni olumsuz etkilediği birçok çalışmayla kanıtlanmaktadır.

Toplumsal medyadaki birkaç saniye süren ve çarçabuk yeri doldurulabilen fotoğraf ve görüntüler, gerçek hayatın durağanlığına sabır duymayı zorlaştırmaktadır.

Teknolojinin hayatımıza girmesiyle yanında getirdiği uykusuzluk, göz yorgunluğu, postür (duruş) bozukluğu, yetersiz fizikî aktiviteye bağlı bedensel sorunlar üzere birçok fizikî sorun sayabiliriz. Bunların yanı sıra insanları bunaltan ruhsal tesirlerden de bahsetmek mümkün. Örneğin toplumsal medyada art geriye devamlı içerikle karşılaşmak zihnin bu sürate alışmasına sebep olmakta ve bireylerin hayatta da bu suratı yakalamaya çalışması, yakalayamazsa da sabırsız tavır sergilemesine yol açmaktadır. Birkaç saniye süren ve çarçabuk yeri doldurulabilen fotoğraf ve görüntüler, gerçek hayatın durağanlığına sabır duymayı zorlaştırmaktadır.

Bilhassa değişmekte olan yeni vücutlarına alışmakta zorlanan ergen bireyler için üzerinde oynanmış vücutların standart kabul edilmesi yanında yeme bozukluklarını getirebilmektedir.

Gerçek dışı hayatları izlemek ve ister istemez kendi hayatıyla kıyaslamak ise teknolojinin yarattığı tekrar bir öbür sorundur. Devamlı maruz kalınan bu hayatlar bir mühlet sonra bu gerçek dışılığı sıradanlaştırabilir ve bireyleri bunun olağan olduğu yanılgısına ulaştırabilir. Bu hayatların sahiden uzak olmasına karşın olağan olduğuna inanıldığı bir süreçte ise bireyler kendi hayatını zorla bu kalıba sığdırmaya çalışabilir. Sığmadığında ise hayal kırıklığı, öfke, hüzün, ve tahminen de depresyon, anksiyete üzere his durum bozukluklarıyla yüzleşmek mümkün olacaktır. Bilhassa değişmekte olan yeni vücutlarına alışmakta zorlanan ergen bireyler için üzerinde oynanmış vücutların standart kabul edilmesi yanında yeme bozukluklarını getirebilmektedir.

Teknolojiden uzak kalamamak, uykuya geçişi ertelemekte ve zorlaştırmaktadır.

Uyku bozuklukları ve buna bağlı olarak odaklanmada yaşanan kasvetler yeniden teknolojik aygıtların bir diğer sonucu olarak yorumlanabilir. Teknolojiden uzak kalamamak, uykuya geçişi ertelemekte ve zorlaştırmaktadır. Âlâ alınamayan gece uykusu ise sonraki gün kendini dalgınlık, odaklanamamak, fizikî yorgunluk üzere belirtilerle göstermektedir. Düzgün bir gece uykusu için bütün elektronik aygıtlar yatak odasından dışarı çıkartılmalı ve uzun sürse de zihni teknolojiyle yormadan uykuya dalmak beklenmelidir. Beyin kategorilemeyi sever, bu sebeple yatağın ders çalışmak, iş yapmak, vakit geçirmek için kullanılan bir bölge değil, uyku için kullanılan bir bölge olması gerekmektedir. Bu sayede yatağa geçildiğinde uyumak gerektiği bildirisi zihne daha kolay iletilebilir.

Teknoloji, sadece olumsuz sonuçlar doğurmaz.

Şimdiye kadar daima olumsuz sonuçlarından bahsettik fakat tabi ki hayatımızda yeni yeni yerleşmekte olan teknolojinin elbette ki insan psikolojisine olumlu tesirleri de vardır. Örneğin bağlantı için kullanışlı bir yol olduğundan bireyler öbür kentlerde, diğer ülkelerde bile olsa toplumsal takviye alabilecek kadar yakınlık kurabiliyor olmalarını teknolojiye borçludur. Yas, akran zorbalığı üzere olumsuz hayat olaylarını deneyimleyen insanların toplumsal medya üzerinden bir ortaya gelip sanal toplantılar yaptığı ve bu sayede kendilerine toplumsal takviye ağı oluşturabildikleri de görülmektedir. Meskenden çıkmakta zorlanan bireyler internet üzerinden ruhsal takviyeye ulaşmakta, dersleri için araştırma yapan öğrenciler makalelere ve kitaplara internet üzerinden erişebilmektedir. Bilhassa dünya çapında bir salgın yaşadığımız ve konutlarımızda kaldığımız süreçte teknolojinin hayatımızdaki yerini çok daha net keşfettik.

Bunların yanı sıra teknolojinin ve toplumsal medyanın dopamin salınımı ile de tesirli olduğu bilinmektedir. Dopamin, insan vücudunda bulunan doğal bir kimyasal unsurdur ve şahısların his durumunu direkt tesirler. Ödül hissi, motivasyonu ve memnunluğu tetikleyen bir hormon olan dopamin, toplumsal medya kullanımında da beğeni aldıkça artış sağlar. Anlık da olsa bir uygun oluş sağladığı için teknolojinin ruhsal sıhhate yararlı olduğu kısımları da var diyebiliriz.