Varis gelişiminde temel düzenek olan venöz yetmezlik, bacaktan kirli kanı taşıyan toplar damarların içerisinde bulunan ve tek istikametli sadece kalbe yanlışsız kan akımını sağlayan kapakcıkların kanı geriye yanlışsız kaçırmasıdır.
Kapakçıklardaki bu kaçak; genetik, ömür biçimi, gebelik, obezite üzere nedenlere bağlı olarak gelişebilmektedir. Genetik ve hormonal nedenlere bağlı kapak dokusunda yapısal bozukluk gelişirken, obeziteye bağlı karın içi basınç artışı ve damarların etrafındaki kasların zayıflığı kelam bahsidir.
Ayrıyeten uzun müddet ayakta durmayı gerektiren meslek kümesindeki kimselerde bacakta kan göllenir, toplar damarlar genişler ve kapakçıklar kanı geri kaçırır. Bu kaçak toplardamarı daha fazla genişletir ve kaçak daha da artış gösterir. Buna bağlı olarak ilerleyen süreçte varis, ödem ve cilt değişiklikleri gelişir.
Varisler, görünüm bozukluğunun yanısıra, ağrı, şişlik, kramp, damar içi pıhtılaşmalar üzere sorunlara de neden olmaktadır. Varislere bağlı bireylerin ömür kaliteleri de hayli düşmektedir. Bilhassa ayakta durma esnasında bacakta kan göllenmesine bağlı tahammülsüzlük gelişmektedir.
Hayat kalitemiz ve sıhhatimiz açısından venöz yetmezlik ve varislerimiz kesinlikle tedavi edilmelidir. Lakin tedavi esnasında muvaffakiyet oranını artıran uyulması gereken kurallar bulunmaktadır. Bu kurallara uymaksızın yapılan varis tedavilerinin değerli bir kısmı yarardan çok ziyan verebilmektedir.
VARİS TEDAVİSİNDE UYULMASI GEREKEN KURALLAR;
1. Tedavi öncesinde varise neden olan kaçaklar ortaya konulmalıdır.
Varis, ağrı ve ödem üzere venöz yetmezlik şikayetleri ile müracaat eden hastaların bacak toplardamarları tedavi öncesinde kesinlikle Doppler ultrasonografi ile olarak değerlendirilmelidir. Toplardamarların tıkalı olup olmadığı, kapakçıklardaki kaçaklar ve derecesi saptanmalıdır.
Bu kıymetlendirme süreci öncelikle tedaviyi yapacak olan tabip tarafından yapılmalı, şayet rastgele bir teşebbüs planlanıyorsa, venöz Doppler kıymetlendirme konusunda deneyimli bir radyolog tarafından da Doppler incelemesi yaptırılmalıdır. Bazan Doppler ultrasonun yetersiz kaldığı komplike olgularda tomografi yahut MR anjiografi ile daha ileri tetkikler yapılmalıdır.
2. Çocuk yahut gençlerde tedaviye karar verirken doppler incelemenin yanı sıra karın içi bölgeye yönelik ileri tetkikler yapılmalıdır.
3. Uygulanacak tedavi metodu hekimin hünerleri ile hudutlu kalmamalıdır.
Varislere yönelik olarak yaklaşık yüz yıldır uygulanan cerrahi tedaviler ile kaçak bulunan damar kısmı çıkarılmaktadır. Lakin bu sisteme bağlı olarak çok sayıda komplikasyon gelişebildiği için, daha az invaziv yeni teknikler geliştirilmiştir. Bu tekniklerin başında damar içi lazer, radyofrekans ve yapıştırıcı uygulamaları gelmektedir. Günümüzde bütün dünyada damar içi lazer ve yapıştırıcı uygulamaları artık cerrahi tedavilerin yerini almaya başlamıştır.
4. Hasta çok kısa müddette olağan hayatına dönebilmelidir.
Son yıllarda lokal anestezi ile uygulanan endovenöz tedaviler ile (Lazer, yapıştırıcı) hastalar daha kısa müddette günlük olağan ömrüne dönebilmektedir. Tedavi sonrası çok daha az komplikasyon gelişmekte ve uzun devir muvaffakiyet oranı ise epeyce yüksektir.
5. Kaçak ortadan kaldırıldıktan sonra varisler mikrocerrahi yahut köpük tedavisi ile ortadan kaldırılmalıdır
Bu varislerin nedeni olan kaçağı ortadan kaldırmaya yönelik süreçlerden sonra bacaktaki küçük varisler basınç düşmesine bağlı 6 -12 ay ortasında kaybolabilmektedir. Lakin varislerin %30’u değişmeksizin kalabilmektedir. Bundan ötürü kapaklardaki kaçağa yönelik olarak yapılan lazer tedavisini takiben birebir seansta mikrocerrahi teşebbüsler ile varisler çıkartılmalıdır. Bu teknikle 1mm’lik kesiler ile varisler çıkartılmakta olup süreç sonrası rastgele bir iz kalması kelam konusu değildir. Bu uygulama ile hastada çok kısa müddette venöz yetmezlik ve varis tedavisi sağlanmalıdır.
6. Çok büyük varisler şikayete neden olmasa dahi tedavi edilmelidir
Büyük varislerin genel olarak nedeni önemli kapakçık yetersizliğidir. Buna bağlı olarak kan bacakta göllenecek ve pıhtılaşmaya neden olacaktır. Bu hastalarda, seyahatler, operasyonlar yahut hareketsiz kalmasını gerektiren süreçleri takiben toplardamarında pıhtı ve buna bağlı ölümcül komplikasyon olan akciğer embolisi gelişebilir.
7.Bacaktaki varislere genital bölge varisleri de eşlik ediyorsa, kaçağın kaynağınına yönelik karın içerisinde de araştırma yapılmalıdır
Sıklıkla bilhassa doğumlara bağlı bacaklarda varis gelişen hastalarda genital bölgedeki varisler de eşlik etmektedir. Bu hastalarda yalnızca bacak toplardamarlarındaki kaçaklara bakarak tedavi yapmamız hakikat bir yaklaşım olmayacaktır. Bunlarda kesinlikle karın içerisinde MR anjiografi üzere ileri tetkikler yapılarak, karın içerisindeki kaçaklar ve varisler saptanmalıdır.
8. Tesirli yaklaşım için tedavi prosedürleri kombine edilmelidir.
Yüzeysel kılcal varisleri bulunan bir hastada, kaçağa lazer yapmaksızın köpük tedavisi uygulandığı takdirde varisler kısa müddette nüks edeceklerdir. Yani hastanın öncelikle kaçağı ortadan kaldırılacak, tıpkı seansta mikro cerrahi ile büyük varisleri çıkarılacak ve yaklaşık 1.5-2 ay sonrasında da küçük yahut kılcal varislerine köpük tedavisi uygulanacaktır.
9. Venöz ülserin eşlik ettiği varisli hastalarda kaçaklar ortadan kaldırıldıktan sonra yaralar büsbütün kayboluncaya kadar varis çorabını giymelidirler.
10. Tedavi sonrası nükleri azaltmak için kesinlikle yeni venöz yetmezlik için ömür usulünde düzenlemeler yapılmalıdır. Bunların başında spor ve beslenme alışkanlığı gelmektedir.
