İnsan bedeninde ekseriyetle varisten ya da kan pıhtısından ötürü ortaya çıkan işlevsel bozukluklardan kaynaklı durumlardır. Sağlıklı damarlarda, kollardan ve bacaklardan kalbe gerçek gerçekleşen daima bir kan akışı kelam bahsidir. Lakin venöz yetersizlik ortaya çıkması durumunda, bu işlevsel işleyiş bozulmakta toplar damarlardan kirli kanın kalbe dönüşü bozulmaktadır. damarlarında bulunan kapakçıklardan kaynaklı birtakım durumlar ortaya çıkmaktadır.
Gelişmiş ülkelerde yaygın olarak gözlemlenen bu toplardamar hastalığı, daha çok yetişkin bayanlarda görülmektedir.
Venöz Yetersizlik Nedir ve Ortaya Çıkma Nedenleri Nelerdir?
Toplardamarlarda bulunan kapakçıklar (valfler), olağan bir beden işleyişinde kanın geri akışını önleyen bariyer misyonu görmektedirler. Bu kapakçıkların bozulması ya da tıkanması sonucu kanın kalbe geri akışı bozulmakta, meydana gelen duruma venöz yetersizlik ismi verilmektedir. Bu doğrultuda damarların besbelli hale gelmesi durumuna ise, varis denilmektedir.
Toplardamarın bedenimizdeki temel işlevi, beden içerisinde bulunan kirli kanın kalbe taşınmasıdır. Oradan da temizlenmesi için akciğerlere gönderilir. Venöz yetersizlik ise, toplardamardaki kanın kalbe gerçek değil tam aksisi istikamette akmasına sebep olmaktadır. Venöz yetersizlik genel olarak, toplardamarlardaki kapak sorunları ve tıkanıklıklar sonucunda meydana gelmektedir. Varisli damarlarda valfler işlevlerini yerine getiremediğinden kan, tahrip olmuş damar kapakçıklarının ortasından kaçar ve kalbe gerçek gidemez. Venöz yetmezliğin genel itibariyle karşımıza en çok çıkan nedenleri şunlardır;
-Varis hastalığı bulunması
-Çok uzun uzunluklu fizikî yapı
-Doğum denetim hapı kullanımının yan tesirleri
-Doğumsal toplardamar yetmezliği
-Yüzeysel ya da derin oluşan toplardamar tıkanıklıkları sonucu damarların iç duvarında bozulma yaşanması
-Kas yapısının güçsüz olması
-Genetik venöz yetmezlik bulunması
-Sigara tüketimi
-Yaşlanma (özellikle 50 yaş üstü bireyler risk kümesini oluşturmaktadır)
-Hamilelik
-Damarlarda kan pıhtısı bulunması
-Kanın damar içinde pıhtı alması durumları, öbür ismiyle derin ven trombozu (ve en çok ortaya çıktığı yer bacak derinindeki damarlardır)
-Hareketsiz ömür, uzun periyodik hareketsizlik ya da ayakta durma durumlarında bacaklardaki kan basıncında yükselme yaşanır ve bu durum venöz yetmezliği beraberinde getirir.
-Obezite (aşırı şişman fizikî yapı, bacak toplardamarlarındaki kapakçıklarda, hasar oluşmasına sebep olacak nitelikte basınç oluşmasına yol açmaktadır)
-Flebit (yüzeysel tromboflebit)
Yapılan araştırmalara nazaran venöz yetersizlik, bayanlarda erkeklere oranla daha çok ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda diyebiliriz ki, bayanlar erkeklere nazaran venöz yetmezliğine daha yatkındırlar. Doğum denetim hapları yahut gebelik sürecinde meydana gelen hormonal dalgalanmalardan da anlayabileceğimiz üzere, bayanların beden dengelerinde meydana gelen pek çok değişim, venöz yetersizliğe yatkınlık oluşmasına sebep olabilmektedir.
Venöz Yetersizlik Belirtileri Nelerdir?
–Bacak ağrısı, venöz yetersizliğin en bilinen belirtisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bacaklarda meydana gelen zonklama formunda ağrılar, şiddetli niteliktedir ve günlük hayatı makûs etkilemektedir.
-Bacaklarda ve ayak bileklerinde şişlik görülmesi, bacak lenflerinde sıvı toplanması sebebiyle şişlik meydana gelmektedir. Bu durum ödem oluşmaya başladığının habercisidir.
-Bacakta kaşınma meydana gelmesi
-Bacaklarda dolgunluk ve beraberinde gelen huzursuzluk hissi
-Ayak tabanlarında karıncalanmalar meydana gelmesi
-Baldırlarda hissedilir nitelikte gerginlik
-Bacak ülseri
-Bacaklarda yeni varisler oluşması
-Bacağa kramp girmesi, karıncalanma ve uyuşma hissi yaşanması
-Bacağın kaldırılması ya da dik tutulması durumunda ağrı yaşanması
-Özellikle ayak bilekleri etrafında meydana gelen cilt rengi değişimleri, bu renk değişimleri genelde kahverengi ya da kırmızı renktedir.
-Bacaklarda yara açılması ve bu açılan yaranın (venöz ülser) aylarca kapanmaması
-Bacak damarlarında şişme yaşanması, gözle görülür tesirler oluşturmaktadır. Bacaklardaki damarlar şiştiğinde, ciltte bir baskı oluşturmakta ve damar renkleri dışarıdan gözle görülebilecek nitelikte mavimsi bir imaj oluşturmaktadır.
-Bacaklarda yaralar ve kızarıklıklar meydana gelmesi
-Bacaklarda meydana gelen tartı hissi
-Bacak ve ayak bileklerinde ciltte kalınlaşma
Venöz yetersizlik belirtileri genel olarak, bacaklarda meydana gelen şiddetli kasılmalar, zonklama niteliğindeki ağrılar, uyuşmalar vs. ile kendini göstermektedir. Bu ağrıların ilerleyen kademelerini; ayak bileği, ayak yahut bacak altlarında ülser oluşumlarına kadar varabilecek durumlar takip etmektedir. Bu bakımdan, bacaklarda geçmeyen ağrı, uyuşma hislerinde ya da geçmeyen yaralar oluştuğu gözlemlendiğinde, acil formda hekim denetimine başvurulması gerekmektedir.
Venöz Yetersizlik Teşhis Yolları Nelerdir?
Venöz yetersizlik için Kalp Damar Cerrahisi tabibine gidilmelidir.
Venöz yetersizlik ile ilgili birinci etap fizikî muayenedir. Sorunun kaynağı ve niteliğinin belirlenmesi için en sık başvurulan sistem renkli doppler ultrasonografidir. Bunun yanında
-MR Venografi
-Bilgisayarlı Tomografi (BT)
-Damar içindeki hasarın gözlemlenebilmesi ve tanılanması için damar içi ultrason (IVUS)
-Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) yahut renkli ultrason yapılması istenebilmektedir.
Venöz Yetersizlik Nasıl Tedavi Edilmektedir?
Venöz yetersizlik tedavisinde, hastalığın neden kaynaklandığı ve damarlarda meydana getirdiği hasarın ne derecede olduğu uygulanacak tedavinin temel iki noktasını oluşturmaktadır. Bu iki temel faktör doğrultusunda uygulanan tedaviler şunlardır:
-Varis çorabı kullanılması; varis çorabı, ayak bileğinden baldırlara üst hakikat azalan daima basınç uygulayarak kan akımının düzenlenmesine yardımcı olan medikal materyallerdir. Varis çorabı kullanımıyla, meydana gelmiş olan kan akımındaki bozukluk düzenlenerek venöz yetersizliğin tesirleri ortadan kaldırılmaya çalışılmaktadır.
-Bacakların yükseğe kaldırılması metoduyla; günde üç yahut dört sefer olmak üzere yarım saat mühletle bacakların kalp düzeyinden üstte tutulması ve böylelikle bacaklardaki toplardamarlarda meydana gelen basıncın azaltılması amaçlanmaktadır.
-İlaç tedavisi; Aspirin, idrar söktürücü ve pentoksifilin üzere ilaçlar verilmesiyle uygulanan tedavilerdir. İdrar söktürücü bacaklardaki şişliğin giderilmesi, pentoksifilin bacak ülserinin güzelleşmesi damar tonusunun artırılmasında ve aspirin ise kan sulandırıcı olarak gereklidir.
-Skleroterapi usulü; venöz yetmezlik görülen damara tuzlu su yahut kimyasal husus enjekte edilmesi yoluyla uygulanmaktadır. Bu husus, damarın sertleşmesini, inmesini ve gözle görülebilecek nitelikte olmamasını sağlamaktadır.
-Cerrahi müdahale; venöz yetmezliğin ileri boyutunda gerekli görülebilen usuldür. Venöz yetmezlik görülen hastalarda cerrahi metotlarla toplardamar işlevlerinin olağana dönmesi; damarın bedenden alınması, baypas uygulanarak kanın akış tarafının sağlıklı damara yönlendirilmesi, venöz ablasyon, anjiyoplasti ya da stent üzere sistemlerle gerçekleştirilmektedir.
