Kalp Sıhhati ve Kalp Hastalıkları
Kalp ve damar hastalıkları, ülkemizde ve dünyada en önemli sıhhat sorunları olarak önceliğini korumaktadır. En sık olarak gözlemlenen ve beraberinde pek çok önemli sıhhat sorununu getiren kalp ve damar hastalıkları, ilerleyen basamaklarda kalpte işlev bozukluklarına sebep olabilmektedir.
Kalp ve damar hastalıkları; kalp damarlarında meydana gelen tıkanıklıklara bağlı olarak gelişen kalp krizlerine, kalp kapakçıklarında darlık ve yetmezliklere, bunların sonucunda da kalbin kasılma işlevin bozulmasına sebep olabilmektedir. Bazen de kalbin damar sisteminde ve kapakçıklarda sorun olmamasına karşın hastalık direk olarak kalp kasından başlamaktadır. Toplumda en sık görülen hastalıkların başında yer alan hipertansiyon kalp duvarında kalınlaşma ve kalp kasında gevşeme anormalliğine neden olarak kalp yetersizliğine neden olabilir. Kalp kapak hastalıkları, kalp ritm bozuklukları, kalp kası enfeksiyonları, doğuştan kalp hastalıkları ve kalıtımsal geçen kalp kası hastalıkları başka kalp yetersizliği nedenleri ortasında yer alır.
Kalp yetersizliğinde oluşan değişiklikler nelerdir?
Kalp yetersizliğinde, bir taraftan kalp doku ve organlara gerektiği kadar kanı sağlamaya çabalarken, doku ve organlar da kalp yetersizliği durumuna ahenk sağlamaya çalışır. Bu durum kalp ile doku ve organların kalp yetersizliğine adaptasyonu olarak bilinir.
Kelam konusu adaptasyon için kalp daha fazla kanı pompalamak için dakikadaki atım sayısını arttırır (taşikardi). Daha fazla ölçüde kan hacmini alıp pompalamak için kendi boyutunu artırır ve kalp boşluklarında genişleme bir diğer deyişle kalp büyümesi ortaya çıkar (dilatasyon). Performansını arttırmak, daha düzgün pompa gücü sağlamak için kalp duvarları kalınlaşır (hipertrofi). Bedendeki birçok hormonal düzeneklerin devreye girmesiyle dolaşan kan ölçüsü arttırılarak hayati organlara yönlendirilmeye çalışılır. Fakat vakitle adaptasyon düzenekleri yetersiz kalmaya başlar ve ileri devirde sözkonusu adaptasyon düzenekleri faydadan çok ziyanlı süreçleri başlatır. Kalp yetersizliği tablosu daha da berbata sarfiyat.
Kalp yetmezliği sorununun ileri boyutlara ulaşması ve uygulanan tedavi metotlarına olumlu bir karşılık vermemesi durumunda kesin tedavi kalp nakli olmaktadır. Ülkemizde ve dünyada maalesef çok kalp yetmezlikli kalp nakli bekleyen hasta vardır. Bunların birçok bekleme etabında hayatlarını kaybetmektedir. Bu küme hastalarda kalp kasılmalarına yardım eden yapay kalp uygulaması gerçekleştirilebilmektedir. Kalpte ortaya çıkan işlev bozuklukları doğrultusunda gerçekleştirilen yapay kalp uygulamaları, gelişen teknoloji doğrultusunda hayli tesirli metotlar haline gelmiştir.
Yapay Kalp Nedir?
Kalp, beden açısından kritik nitelikte bir organdır. Kalp sıhhat sıkıntıları ve kalp hastalıklarının tedavisi, bütün bir beden ve kişi sıhhati için epeyce değerlidir.
Kronik kalp yetmezliği durumu için şimdi geliştirilmiş standart bir tedavi usulü bulunmamaktadır. Medikal tedavide başvurulan kalp kası güçlendirme ilaçları, bedendeki hayati organlardaki güç depolarını süratle tüketmekte ve hasta sıhhati için olumsuz tesirler meydana getirmektedir. Cerrahi tedavi metodu olarak kalp nakli, tesirli bir tahlil potansiyeli oluşturmasına karşın, ulusal çapta tertip ve organ bağışlama şuuru gerektirmektedir. Kalp hastalıklarının nakil beklerken ya da tedavi sürecinde giderek ağırlaşması durumu, alternatif formülleri gerekli hale getirmiştir. Bu bakımdan kalp sorunlarının tedavi prosedürlerine karşılık vermemesi ve ileri evreye ulaşması durumunda, yapay kalp uygulanmaktadır.
Yapay kalp, kanın kalbin karıncık kısmından bedenin geri kalanına pompalanmasına yardımcı olan mekanik dayanak aygıtlarıdır.
Yapay Kalp Hangi Durumlarda Uygulanmaktadır?
Uygulanan ilaç tedavisine karşın efor kapasitesi ileri derece kısıtlı, nefes darlığı gözlemlenen ve ödemleri giderilemeyen ileri periyot kalp yetmezliği olan hastalarda, yapay kalp tesirli bir tedavi formülü olarak gerçekleştirilmektedir. Bu bakımdan yapay kalp uygulamasının gerçekleştirildiği durumları şu formda sıralayabilmekteyiz;
-Kalp nakli bekleyen hastaların sıhhat durumunda kötüleşme yaşanması
-Kalp nakline uygunluk koşullarının devamlılığının sağlanması için kalp nakline köprüleme yapılması emeliyle
-Hastada kalp nakli gerçekleştirilmesine mani olan öteki organlardaki süreksiz problemlerin giderilmesi
-Kalp nakline mahzur olan kalıcı nitelikte sıhhat sıkıntıları bulunması durumunda, hastalarda ömür uzunluğu kalıcı olması maksadıyla
Yapay kalp uygulaması öncesi hastaya detaylı tetkikler ve genel bir kıymetlendirme yapılmaktadır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen yapay kalp uygulamaları, kalpte meydana gelen sorunların boyutu ve pozisyonu doğrultusunda farklılık göstermektedir.
Yapay Kalp Çeşitleri Nelerdir?
Yapay kalp uygulaması temel olarak, kalpte yetmezliğe sebep olan problemlerin hangi bölgede ortaya çıktığı teşhisine nazaran gerçekleştirilmektedir.
Sol Yapay Kalpler
Yalnızca sol kalp yetmezliği sorunu kelam konusu olduğunda, yapay kalp uygulamasının yalnızca kalbin sol karıncığına gerçekleştirilmesidir.
İki Taraflı Yapay Kalpler
Kalpte sol karıncık ve sağ karıncık yetmezliklerinin birlikte görüldüğü durumlarda, yapay kalp uygulamasının iki taraflı gerçekleştirilmesidir. İki taraflı yapay kalpler, beden dışında bulunan aygıtlar ile desteklenmektedir. Beden dışında bulunan aygıtlar yoluyla desteklenen iki taraflı yapay kalpler, kanı kalbin sağ karıncığından alıp akciğer damarlarına, sol karıncığından alıp tüm bedene pompalamaktadır. İki taraflı yapay kalp uygulamaları, Biventricular Assist Device ismini almaktadır.
Total Yapay Kalpler
Yapay kalp alanında en ileri uygulama kademesinde bulunan yapay kalp çeşitlerini oluşturmaktadır. Başka yapay kalp uygulamalarından farklı olarak, total yapay kalp uygulamalarında kalp büsbütün çıkarılmakta ve yerine yapay kalp yerleştirilmektedir. Total yapay kalp uygulamaları, daha evvel kalp kapağı ameliyatı olan ve kalbinin içerisinde pıhtı saptanan bireylere, ayrıyeten her iki karıncığında da yetmezlik teşhisi konulan hastalara uygulanmaktadır.
Yapay kalpler, kullanım müddetlerine nazaran de temel olarak iki kümeye ayrılmaktadır.
-Birkaç saat, gün ya da birkaç hafta mühletle takviye sağlayan sistemler, kısa vadeli kalp takviye aygıtları olarak tanımlanabilmektedir. Bu cins yapay kalp uygulamaları, kısa müddet içerisinde uygunlaşması mümkün olan akut kalp yetmezliklerinde yahut ani kalp durması sonrası gerçekleştirilen canlandırma sürecinde kullanılmaktadır.
-Pulsatil olarak tanımlanabilecek, atan kalp niteliğinde çalışan yapay kalpler ise, uzun yıllar sağlıklı formda kullanılabilmektedir. Uzun müddetli yapay kalpler, kalp yetmezliğinin ileri düzeylerde gözlemlendiği, sol kalp yetmezliği sorununa sağ karıncığın yetmezliğinin de eklendiği durumlarda, her iki kalp bölgesine de takviye niteliğinde uygulanmaktadır.
