Kalp ve damar hastalıkları tüm dünyada insanın hayat müddetinin kısalmasına ve ani ölümlere yol açan önemli sorunlardır. Tıp alanında uzun yıllardır kalp hastalıklarının teşhis ve tedavisi için birçok gelişme yaşanmış ve bu mevzuda çalışmalar devam etmektedir. Kalp sıhhatinin korunması ile birlikte kalp hastalıklarının tedavisinde günümüzde hala açık kalp ameliyatları, en çok başvurulan prosedür olarak karşımıza çıkmaktadır.
Açık kalp ameliyatı, koroner damarlara, kalp kapakçıklarına, doğuştan olan kalp hastalıklarına, kalp tümörlerine ve aort damarına müdahalede bulunulan bir operasyon cinsidir. Kalp ameliyatı uygulamalarında yeni tekniklerin ortaya çıkması ile birlikte klâsik kalp ameliyatı olarak da isimlendirilmeye başlanmıştır.
Pekala açık kalp ameliyatı neden gereklidir?
-
Ateroskleroz sonucu (Damar sertliği), damarlarda daralma olduğunda bunlara uygulanan bypass operasyonu,
-
Bedene kan gönderen kapakçıkların tamiri ya da değiştirilmesi,
-
Kalpte bulunan pıhtı ve tümörlerin çıkarılması
-
Kalbin ziyan gören bölgelerini onarmak,
-
Kalp ritmini düzenleyici tıbbi araçların takılması,
-
Doğuştan kalp anomalilerinin onarılması,
-
Sağlıklı bir biçimde çalışmayan ileri seviyede kalp yetmezliği gelişen kalbin bağışlanan kalp ile değiştirilmesi. Kalp nakli.
Yetişkin bireylere en yaygın olarak uygulanan kalp ameliyatı tekniğinin koroner bypass ameliyatı olduğu görülmektedir. Vazifesini yerine getiremeyen arterlerin, sağlıklı bir halde çalışan arterlere bağlanmasıyla kalbe pak kan pompalanması sağlanmaktadır. Açık kalp ameliyatında standart kesi göğüs ön kemiğinin kesilmesidir. Bu tüm açık kalp ameliyatları için cerraha konforlu bir çalışma alanı oluşturur. Ancak hastalar açısında 6 hafta kadar tam güzelleşmenin sağlanması beklenmelidir. Bu devirde hastalar günlük aktivitelerini yaparlar fakat dikkatli olurlar. Fakat tıp alanındaki gelişmeler ile birlikte bu kesme süreci çok daha minimal seviyede uygulanmakta ve ameliyat sonrasında hastanın hayat kalitesi epeyce hafif bir biçimde etkilenmektedir. Son vakitlerde göğüs kemiği kısmi kesilerek ya da koltuk altından küçük kesi ile bu ameliyat yapılabilmektedir.
Açık Kalp Ameliyatı Öncesi
Açık kalp ameliyatı olacak olan hastanın ameliyat öncesi hazırlığı çok kıymetlidir. Hasta fevkalâde bir durum yoksa bir gün evvelden hastaneye yatırılır. Kardiyoloji uzmanı ve Kalp cerrahı dışında anestezi uzmanı da hastayı kıymetlendirir ve tetkikler istenerek neredeyse bir check up yapılır. Daha evvel kullandığı ilaçların bir kısmı devam ederken kan sulandırıcı üzere ilaçlar da evvelce kesilir. hastaneye yattıktan sonra rastgele bir ilaç kullanmamaları gerektiği konusunda gerekli ikazlarda bulunulacaktır. Ameliyattan evvel alkol, sigara ve kan inceltici ilaçların kullanımı katiyen sonlandırılmalıdır. Hastanın devamlı kullandığı ilaçlar varsa bu hususta hekimi bilgilendirmelidir.
Hasta ameliyattan bir gün evvel hekim tarafından verilen özel bir bakteri sabunu ile yıkanmalıdır. Böylelikle ameliyat sırasında oluşabilecek enfeksiyona bağlı durumların önüne geçilmiş olunur.
Genel anestezi altında uygulanan açık kalp ameliyatı yaklaşık 6 saat süren bir operasyondur. Bu müddet yapılacak olan süreçlere bağlı olmaktadır. Bu nedenle ameliyatın ne kadar süreceği sırf iddia edilebilmekte, kesin olarak bilinememektedir.
Hasta narkozun tesiri altındayken göğüs bölgesine 8 – 10 inçlik bir kesik açılır. Açık kalp ameliyatı ekseriyetle duran kalbe yapılmaktadır. Bu nedenle kalp, ameliyat esnasında bypass makinesine bağlanır ve kalbin misyonu bu formda yerine getirilir. Cerrahın tercihine bağlı olarak birtakım ameliyatlarda bypass makinesi kullanılmayabilmektedir. Son yıllarda deneyimli cerrahlar tarafından çalışan kalpte de cerrahi uygulamaların sayısı artmıştır.
Sağlıklı olmayan arterlerin yerine kalbe yeni bir yol sağlamak için arter ya da damar kullanılmaktadır. Süreç tamamlandıktan sonra göğüs kemiği tel yardımı ile kapatılır. Tel bedenden çıkartılmamaktadır. Kesilen yerler ise dikişler ile kapatıldıktan sonra ameliyat tamamlanır. Dikişler muhakkak aralıklarla cerrah tarafından denetim edilmelidir. Göğüs kemiğinin ise kaynaması vakit almaktadır. Hasta bu süreçte bakımına çok dikkat etmeli ve iyileşene kadar yalnızca sırt üstü yatmak üzere tedbirler alarak göğüs bölgesini korumalıdır. Hasta uyandıktan sonra göğsünde iki ya da üç tüp bulunur. Bu tüplerin gayesi kalp etrafındaki ziyanlı sıvıları dışarı atmaktır.
Açık kalp ameliyatının en büyük risklerinden birisi enfeksiyondur. Ameliyat sonrasında en az 4 – 5 gün hastanın kimseyle görüştürülmemesine özel gösterilmelidir. Hastanın kapacağı en ufak bir enfeksiyon bile hastanın hayatını tehlikeye atmaktadır. Bu nedenle hasta lakin 8 – 9 gün sonra olağan bir odaya alınmaktadır.
Açık kalp ameliyatının öbür mümkün riskleri şunlardır;
-
Kalpte sıkışma
-
Kalp krizi
-
Enfeksiyon
-
Kan kaybı
-
Kan pıhtılaşması
-
Göğüs ağrısı
-
Nefes sorunları
-
Akciğer yetmezliği
-
Böbrek yetmezliği
-
Baş dönmesi
-
Hafıza sorunları
Açık Kalp Ameliyatı Sonrası
Kalp ameliyatından 7 hafta sonra hasta ayağa kalkmaya başlayabilir. Gezinme ihtiyacında yalnızca pak havada kısa yürüyüşler yapmalıdır. Baş dönmesi, yorgunluk, iştahsızlık ve halsizlik hissedilmesi olağandır. Hastanın kendisini yormaması gerekmektedir.
6 – 7 haftalık süreçte kesinlikle sırt üstü yatılmalıdır. Yana gerçek dönülmemelidir. Bu hareket göğüs kemiğinin açılmasına neden olabilmektedir. Hasta göğüs kemiği kaynayana kadar ayağa kalkarken ve öksürürken dahi sert hareketlerden kaçınmalıdır.
Açık kalp ameliyatı aslında sadece bir operasyondan ibaret olmamakta öncesi ve sonrası ile birlikte bir süreç olmaktadır. Bu süreçte hastanın ömür üslubunda birtakım değişikliklere gitmesi gerekmektedir. Hasta ameliyata hazırlık ve sonrasındaki düzgünleşme sürecinde makûs alışkanlıklarından kurtulmalı, sağlıklı ve istikrarlı beslenmeli, bol bol dinlenmeli, gerilimden uzak durmalı, bol su tüketmeli, yürüyüş ve idman yapmalıdır. Açık kalp ameliyatının hasta için en külfetli olan tarafı uzun süren düzgünleşme sürecidir. Lakin hastanın hayat stilini düzenlemesi güzelleşme sürecini kısaltacaktır.
Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrı
Açık kalp ameliyatı sonrasında hasta birtakım fizyolojik ve ruhsal değişimler yaşayabilmektedir. Bu değişimlerin başında; tasa, depresyon ve hafif derecedeki ruhsal sorunlardır. Bu sorunların atlatılmasında gerek profesyonel dayanak gerekse de hastanın yakınlarının takviyesi büyük değer taşımaktadır.
Açık kalp ameliyatı sonrasında en sık görülen fizyolojik sorun ise ağrıdır. Her hastada farklı şiddette hissedilebilen ağrı; ekseriyetle öksürürken açığa çıkmaktadır. Gerek bacak damarlarına uygulanan müdahale gerekse de akciğer kapasitesi bu ağrı sorununa kaynaklık eden nedenler olarak görülmektedir.
Açık kalp ameliyatı sonrasında hastanın bağışıklık sisteminin güçlü olması, gerilimden uzak bir ömür usulü benimsemesi ve sigara ve alkol üzere ziyanlı alışkanlıklardan uzak durması gerekmektedir.
