Birinci kere 1908 yılında tanımlanmış olan bu hastalık, sigaraya bağlı el ve ayak damarlarında ilerleyici tıkanıklık oluşturan sigara bırakılmadığı taktirde uzuvların kesilmesine kadar gidebilen damar hastalığıdır.
Buerger hastalığı, atardamarlarda meydana gelen mikropsuz iltihaplanmadır. Atardamarlarda meydana gelen bu iltihaplanmayı anlamak için, vaskülit ismi verilen iltihaplanma durumlarına değinmekte yarar vardır.
Vaskülit; kan damarlarının bir kısmında meydana gelen iltihaplanmalar olarak bilinmektedir. Vaskülit meydana gelmesiyle, kan damarları daralarak pıhtılaşmakta ve beraberinde tıkanmaktadır. Kan damarlarının tıkanmasıyla; el ve ayaklarda ağrı meydana gelmekte, dokular hasar görmekte hatta süratlice tedaviye başvurulmaması durumlarında dokuların ölmesine sebep olabilmektedir.
Buerger hastalığı, el ve ayakta bulunan atardamarlarda öncelikle iltihap oluşmasıyla kendini göstermektedir. Oluşan bu iltihap sebebiyle damarlarda daralma ve pıhtılaşma oluşmaktadır. İltihaplı pıhtının atardamarı tıkaması, artık gözle görülebilecek birtakım semptomları beraberinde getirmekte, tıkanmaya bağlı şiddetli ağrılar ve açık yaralar ortaya çıkmaktadır. Bilhassa ayaklarda oluştuğu gözlemlenen bu yaralar, hastaların %70’ inde ortaya çıkmaktadır. Şiddetli ağrılarla birlikte ortaya çıkan açık yaralar kangren riskini de beraberinde getirmektedir. Tedavi edilmeyen Buerger hastalıklarında, şiddetli ağrı yahut kangren sebebiyle uzuvların kesilmesi kelam konusu olabilmektedir.
Yapılan araştırmalara nazaran Buerger hastalığı çoklukla 20-50 yaş aralığındaki şahıslarda ortaya çıkmaktadır. Tekrar yapılan araştırmalar ışığında belirtebilmekteyiz ki, Buerger hastalığı çoklukla sigara kullanan şahıslarda görülmekte olan bir hastalıktır. Hatta Buerger hastalığı yakın periyoda kadar, sigara bağımlısı erkeklerde daha sık rastlanan bir hastalık olarak bilinmekteydi, fakat son vakitlerde sigara bağımlısı bayanlarda da görülme oranı artış göstermiştir.
Buerger Hastalığının Nedenleri Nelerdir?
Buerger hastalığının oluşumunda çeşitli faktörler tesirli olsa da belirtmek gerekmektedir ki, en temel ve tesirli faktör, sigara kullanımıdır.
–Sigara tüketimi; Buerger hastalığını oluşturan en temel faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Sigara kullanımı insan bedenine pek çok ziyan vermektedir lakin, bu hastalığın oluşumunda direk olarak baş faktörü oluşturmaktadır. Sigara kullanımı öncelikle kan akışkanlığına tesir etmekte, kanın akışkanlığının azalmasıyla birlikte, pıhtılaşma ve pek çok damar hastalığı ortaya çıkmaktadır. Ayrıyeten sigara içerisinde bulunan, başta karbon monoksit olmak üzere pek çok ziyanlı unsur kana karışarak iltihabı tetikleyen ögeler oluşturabilmektedir.
Yapılan araştırmalara nazaran, Buerger hastalığı ortaya çıkan bireylerin büyük çoğunluğu sigara tiryakileridir. Atardamarlarda meydana gelen tıkanıklıkların, damarlardaki kanın akışkanlığıyla direkt ilgisi bulunmaktadır. Oluşan tıkanıklık sonucu süreksiz sıkışmayla kendini gösteren bu hastalık, sigara kullanımıyla değerli oranda beslenmektedir.
Buerger hastalığının kesin nedeni bilimsel olarak şimdi ortaya koyulamamıştır lakin sigara kullanımıyla birlikte, bu hastalığın oluşumuna tesir eden birkaç faktör sayabilmekteyiz. Bu faktörler;
-Soğuk hava
-Yaşanan travmalar
-Kalsiyum ve kolin metabolizması bozuklukları sayılabilmektedir.
Sigara kullanımının yanında, soğuk havaların da tesiriyle yaşanan travmaların (çarpma, vurma, kaza vs.) beden tarafından daha hassas karşılanması kelam konusu olabilmektedir. Bilhassa kalsiyum ve kolin metabolizmasındaki bozukluklar da bu durumlarda yaşanacak tesirleri arttırmaktadır.
Buerger Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Buerger hastalığında belirtiler birdenbire ortaya çıkabileceği üzere sinsi bir ilerleme de gösterebilmektedir. Bu bakımdan buerger hastalığını belirtileri bakımından iki ana başlığa ayırarak belirti niteliklerini gözlemleyebilmekteyiz.
-Hafif seyreden buerger hastalığı; belirtilerin yavaş ve sinsice ortaya çıktığı buerger hastalığıdır. Bu hastalıkta belirtiler, ortalama 1-2 yıl içerisinde kendini göstermektedir.
-Hızlı ilerleyen buerger hastalığı; belirtilerin 1-2 ay üzere bir müddette, süratlice kendini gösterdiği hastalıklardır.
Bu doğrultuda Buerger hastalığı belirtilerini şu halde sıralayabilmekteyiz:
-El, kol, ayak ve bacaklarda meydana gelen süreksiz ağrılar
-Kan damarlarında görülen iltihaplanmalar
-Soğuk havalarda el ve ayak parmaklarında görülen renk solması, etkilenmiş parmaklarda el ve ayak parmaklarında morumsu kırmızı renk değişimleri
-El ve ayak parmaklarının soğuk ve nemli olması
-El ve ayak parmaklarında oluşan şiddetli ağrılar ve açık yaralar
-El ve ayak parmaklarında kangren görülmesi
-El ve ayakların üşümesi, beraberinde oluşan soğukluk hissi
Buerger hastalığında belirtiler kendini göstermeye, öncelikle tek bacakta ya da iki bacakta da hissedilen soğukluk hissiyle başlamaktadır. Parmaklarda, ayağın üst kısmında, topuk ve baldırlarda kendini hissettiren sızılar, vakitle şiddetli ağrılara dönüşmektedir. Başlarda yürümeyle kendini gösteren bu ağrılar dinlenmeyle geçmektedir, fakat hastalığın ilerlemesiyle dinlenme bu ağrıların geçmesini sağlayamaz hale gelmektedir.
Günlük hayatta oluşabilecek kolay yaralar (tırnak kesme, ayakkabı vurması yahut çarpma vs.) buerger hastalığında düzgünleşme gösterememekte, hatta ağrıların da artmasına neden olarak yaranın yayılmasına yol açabilmektedir. Yayılan yara, sonraları kangrene neden olarak oluştuğu uzuvun kesilmesiyle sonuçlanan durumlar oluşturabilmektedir.
Buerger Hastalığının Teşhis Ve Tedavisi Nasıl Yapılır?
Buerger hastalığında, öncelikle hastalığın ilerlemesini önlemek ve seyrini denetim altına almak için, ilaç tedavileri uygulanmaktadır. Damar genişletici, pıhtı önleyici ve kan sulandırıcı üzere ilaçlarla hastalığın seyri denetim altına alınmaya çalışılmaktadır.
Buerger hastalığının ilerlediği durumlarda ise, damarlardaki daralmayı ve sıkışmayı ortadan kaldırmak için cerrahi müdahale gerçekleştirilmektedir. Buerger hastalığı için gerçekleştirilen cerrahi müdahale yoluyla sempatik hudut düğümleri alınmaktadır. (Sempatektomi)
Bedende olağandışı olarak görülen tüm durumlarda ve bütün hastalıklarda olduğu üzere Buerger hastalığında da, erken teşhis tedavi için hayli kıymetli bir noktayı oluşturmaktadır. Hastalığın seyrinin denetim altına alınabilmesi ve daha fazla ilerlemesinin önlenebilmesi açısından erken tedavi koşuldur. Zira üstte da belirttiğimiz üzere, Buerger hastalığı yavaş ve sinsice ilerleyebilen birtakım belirtiler de gösterebilmektedir. Ayakta soğukluk ve ayak renginde değişiklik üzere durumlar, yürürken hissedilen ağrıyla birlikte gözlemlendiğinde bir an evvel doktora başvurmak gerekmektedir.
