Koroner arter bypass ameliyatı, en sık yapılan kalp ameliyatı tipidir. Kalbi besleyen damarlar olan koroner arterler vakit içinde çeşitli risk faktörleri (bakınız koroner kalp hastalığı) ile de etkilenerek daralabilir ya da büsbütün tıkanabilirler.
Damarların bu formda tıkanmasına koroner arter hastalığı denir. Koroner arter bypass ameliyatı ile tıkanan damara yeni bir damar ek edilerek kan akımına yeni bir yol açılmış olur. Böylelikle kalp, gereksinimi olan kanı bu yeni damar aracılığı ile alarak uygun halde çalışmasına devam edebilir.
Bypass Ameliyatı Nasıl ve Ne Vakit Yapılır ?
Bypass ameliyatı koroner arterlerde yaşanan daralma sorununda uygulanan bir formüldür. Kalbi çevreleyen damarlar koroner arter olarak tanımlanmaktadır ve bu damarlardaki rastgele bir deformasyon bireyde önemli sorunlara yol açmaktadır. Kalp damar tıkanıklarında uygulanan bypass ameliyatı hem çalışan hem de durmakta olan kalpte uygulanabilmektedir. Çoklukla durdurulmuş kalpte uygulanan bypass ameliyatı epeyce riskli bir ameliyattır.
Bypass ameliyatı çoklukla kalp kapak ameliyatı gerektiren durumlarda, bir ya da daha fazla damarın tıkanıklarında ve koroner damarın balon ya da stent ile açılamadığı durumlarda gerçekleştirilmektedir.
Bypass Ameliyatı Öncesi
Bypass ameliyatı damar tıkanıklarının nedenlerini değil sonuçlarını tedavi eden bir uygulamadır. Bypass ameliyatı öncesinde risk faktörü içerisinde olan bireylerin hayat usullerini kalp sıhhatini koruyacak halde oluşturması ve rutin denetimlerini aksatmaması gerekmektedir. Aksi taktirde kalp krizi olarak bilinen enfarktüs sorunu yaşanabilmekte ve hastanın hayatı risk altına girmektedir.
Bypass ameliyatı öncesinde deneyimli bir doktora başvurmak ve gerekli tetkiklerin tamamının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Birebir vakitte kullanılan ilaçların listesinin de doktora bildirilmesi gerekmekte ve ameliyat sırasında rastgele bir enfeksiyon riskine karşı azamî seviyede tedbir alınmalıdır.
Bypass Ameliyatı Sonrası
Bypass ameliyatı sonrasında hasta ömründe esaslı değişiklikler uygulamalıdır. Hayat stilinin değiştirilmesi, alkol ve sigara kullanımının bırakılması, gerilimden uzak bir ömür biçiminin oluşturulması ile birlikte beslenmeye dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu aktivitelerin birçoklarının hekim denetiminde gerçekleştirilmesi önerilmektedir.
Bypass ameliyatı sonrasında hastanın ruhsal problemler yaşaması sık rastlanan bir durumdur. Bu durumda profesyonel yardım alınması gerekebilmektedir. Birebir vakitte ameliyat sonrasında kalp sıhhatinin korunmasında destekleyici beslenme programı uygulanması önerilmektedir.
Bypass Ameliyatının Riskleri
Bypass ameliyatının birçok riski bulunmaktadır.
Bu risk faktörleri ise şu biçimdedir;
- Hastanın cinsiyeti
- Hastanın kaç yaşında olduğu
- Daha evvel kalp ile ilgili rastgele bir sorun yaşanıp yaşanmadığı
- Kalp kapaklarında rastgele bir sorun olup olmadığı
- Hastanın dolanım sistemi ve başka sistemlerinde rastgele bir rahatsızlık bulunup bulunmadığı
Koroner Bypass Nedir ?
Koroner bypass ameliyatı kalbin daralma yaşayan damarlarını bedenin diğer yerlerinden alınan damarlar ile köprü oluşturularak onarılması disiplinine dayanmaktadır. Çoklukla bacak toplardamarı, kol atardamarları ya da göğüs ön duvarında bulunan atardamarlar bu uygulamada kullanılmaktadır. Bu damarların hangisinin kullanacağı hastadan hastaya değişiklik göstermektedir.
Koroner Bypass Ameliyatı Kimlere Uygulanır ?
Koroner arterlerin daralmalarında tedavi için 3 seçenek kelam bahsidir.
Bunlar;
1.ilaç tedavisi,
2.koroner balon anjioplasti ve/veya stent uygulamaları ile
3.koroner bypass ameliyatıdır.
Hangi tedavi halinin seçilmesi gerektiğine, hastalığın durumuna nazaran kalp cerrahi ve kardiyologtan oluşan ortak kurulca karar verilir.
Koroner bypass operasyonu genellikle şu durumlarda yapılır:
- Sol ana koroner arter darlıkları.
- Birden fazla koroner arterde kritik darlık.
- Koroner arter hastalığı nedeniyle kalbin kasılma gücünün bozulması.
- İlaç tedavisine karşın devam eden göğüs ağrısı.
Günümüzde koroner arter bypass cerrahisi için hala büsbütün hastanın kendi atar yahut toplardamarları kullanılmaktadır. Bu mevzuda çok çalışmalar yapılmasına karşın hala koroner bypass için kullanılabilecek yapay damar yoktur.
Bypass İçin Kullanılan Damarlar
- IMA (Internal mamarian arter): En sık tercih edilen ve yıllar içinde açık kalma oranları en fazla olan damardır. Göğüs kemiğinin (sternum) çabucak altında sağlı sollu seyreder, olağanda memeyi ve göğüs duvarını besler.
- Radial arter: Ön kolun dış tarafında seyreden kıymetli bir atardamardır.
- Safen ven : bacak toplardamarı olarak bilinir. IMA dan sonra en sık tercih edilen damardır.
- Öteki: İnferiyor epigastrik arter (internal iliak arterin dalıdır), Gastroepiploik arter (mideyi besler)
Koroner arter bypass cerrahisinde hastanın ameliyat öncesi kıymetlendirilmesi büyük kıymet arz etmektedir.
Öbür bir değerli faktör ameliyatın zamanlamasıdır. Koroner anjio sonrası cerrah ve kardiyolog beraberce hastanın anjiosuna nazaran tedaviyi planlarlar. Kimi durumlarda örneğin yeni geçirilmiş bir kalp krizi mevcut ise hasta bir müddet dinlendirilir, çabucak ameliyat uygulanmaz. Bazen de sol ana koroner darlığında olduğu üzere hasta en kısa müddette hazırlanır ve ameliyata alınır.
Koroner bypass ameliyatı bir açık kalp ameliyatıdır. Yani kalbiniz bypassların yapıldığı periyotta özel prosedürlerle durdurulur ve bir kalp Akciğer makinasına bağlanır. Bu süreçte başta beyin olmak üzere öbür organlar kalp Akciğer pompası sayesinde kanlandırılırlar. Bypasslar bittikten sonra kalp yine çalıştırılır. Teknik olarak; kalp yardımcı aygıtlarla anastamoz yapılacak böygeyi hareketsiz hale getirir ve böylelikle kalp durdurulmadan anastamozlar yapılır. Elbette hangi tekniğin kullanılacağı hastaya nazaran karar verilir.
Ameliyattan sonra hastalar ağır bakıma alınırlar birkaç saat sonra teneffüs aygıtından ayrılırlar ve sonraki gün servisteki odalarına çıkmış olurlar. Ek risk faktörü fazla olan hastalar elbette ağır bakım tedavileri tamamlandıktan sonra servise alınırlar. Rastgele bir değerli komplikasyon gelişmeyen hastalar da 5-6. gün taburcu edilmektedir.
Bypass Ameliyatı Sıkça Sorulan Sorular
Bypass,koroner arter damarın tıkanması ve ameliyatsız sistemlerle açılamadığı durumlarda uygulanan bir cerrahi teşebbüstür. Kalbe gereksinimi olan kanı sağlayan koroner arter atardamarların tıkanması sonucunda kalp gereğince beslenemez ve fonksiyonlarını gerçekleştiremez. Bu durum bireyde göpüs ağrısı ve kalp krizi riskine yol açar. Koroner bypass ameliyatı tıkanan kalp damarlarının yerine yeni damarların yakılması sürecidir.
