Depresyon en sık görülen ruhsal rahatsızlıktır. Ömür uzunluğu bir kişinin depresyona girme ihtimali %15’dir. Bayanlarda depresyon erkeklere göre iki kat daha fazla depresyona girerler ve ömür uzunluğu depresyona girme ihtimalleri %25’e kadar çıkmaktadır. Gebelik, doğum, doğum sonrası, menopoz, antropoz üzere hormonal periyotlarda depresyon yaşama riski daha fazladır.
Depresyonun temel manası çökkün his durumdur fakat genel bir tarif yapmak gerekirse; uyaranlara karşı duyarlığın azalması, teşebbüs gücünün ve kendine itimadın yiterek ümitsizliğin, karamsarlığın güçlenmesi biçiminde beliren ruhsal bozukluk denilebilir.
Tükenmişlik sendromu ülkemizde psikoloji topluluğunda yaygın olarak bilinse de popülerlik kazanması Meryem ÜZERLİ ile oldu. Pekala, tükenmişlik sendromu nedir.
Tükenmişlik sendromu; hayatın ağır talepleri sonucunda ruhsal ve fizikî açıdan gücün tükenişi olarak tanılanabilir. Pekala bu sendrom ile depresyonun ortasında ne üzere farklar var. Bu yazının sonunda her birimiz bu mevzuda daha düzgün bilgi sahibi olacağız.
Kişiyi depresyona sokabilecek birçok neden vardır bunların en başında yas süreci gelir. Birçok psikolog depresyonun bir kayıp sonucunda yaşanan yas sürecini takip eden bir durum olduğunu belirtir. Örneğin değerli bir kişinin vefatı, işten ayrılma, bir bağlantının sonlanması üzere durumlarda kişi yas süreci yaşar ve depresif his duruma girer.
Depresyonun Nedenleri: Birçok nedeni bulunmaktadır. En büyük yatkınlık ferdî yatkınlık ve kişinin ego(benlik) kapasitesidir. Birebir olaydan etkilenen herkes depresyona girmez o nedenle herkesin kaldırabileceği sorun düzeyi ve sayısı farklıdır. Aşağıda kimi temel nedenleri belirtsem de daha öbür birçok neden olabilir.
-
Yaşanan aksilikler, büyük acılara neden olan kayıplar ve yas
-
-İş ömründe karşılaşılan problemler
-
-Evlilik, aile problemleri
-
-Doğum ve lohusalık süreci
-
-Kalıtsal yatkınlık
-
-Fazla alkol kullanımı
-
-Bazı hastalıklar (Kanser, MS, Epilepsi, Aids) ve ilaçlar
-
-Menapoz, antrapoz, ergenlik, doğum devirleri
-
-Mevsim değişiklikleri üzere.
Depresyonun Belirtileri: Depresyonun birçok belirtisi yine bunlar bireye nazaran değişiklik göstermektedirler, lakin genel depresyon belirtisi dediğimizde ilgi ve istek kaybı ve çökkün his durumun en az 15 gün sürmesi beklenir öteki belirtiler ise;
-
Kendini hüzünlü, kıymetsiz, umutsuz, çaresiz, hissetme, içinde boşluk duygusu olması
-
Karar verme zahmeti, konsantrasyon zorluğu, bellek bozukluğu
-
Daha evvel zevk alınan iş ve aksiyonlardan zevk alamama
-
Cinsel istekte azalma
-
İşte, okulda, aile ve arkadaş ortasında problemlerin ortaya çıkması
-
Başka insanlardan uzaklaşma ve yalnız kalma isteği
-
Güç azlığı, yorgunluk hissi ve çabuk sonlanma
-
Uyku bozuklukları (uykuya dalamama, uykuyu sürdürme zahmeti, sabah erken uyanma yahut fazla ahenge biçiminde olabilir)
-
Yeme bozukluğu (iştahta azalma yahut artma),
-
Nedeni muhakkak olmayan baş, boyun, sırt ağrısı üzere bedenin değişik yerlerinde daima ağrılar hissetme
-
Son vakitlerde fazla alkol almaya başlama yahut yatıştırıcı ilaçları kullanma gereksinimi hissetme
-
Kendine ziyan verme, intihar planları yapma, intihar teşebbüsünde bulunma yahut kendi cenaze merasimini düşünme
-
Günlük aktivitelerde yavaşlama, çok halsizlik,
-
Toplumsal bağlardan kaçınma, problemlerini paylaşamama
-
Cinsel ilgi ve istekte bariz azalma,
-
Yemek yiyememe, iştahsızlık, kilo kaybı ya da çok yeme eğilimi
-
Çok uykusuzluk, uykuya dalamama, ya da çok ahenge eğilimi ve uyanamama
-
Baş, boyun sırt, eklem ağrıları, mide-bağırsak sıkıntıları
-
Dikkatini toplayamama ve çok unutkanlık
-
İsteksizlik, hayattan zevk alamamak,
-
Kendimizi tabana vurmuş üzere hissetme, şiddetli ıstırap hissi
-
Ümitsizlik hissi, vefatı ya da intiharı düşünme,
-
Kendini hatalı, kıymetsiz ve çaresiz payıma
Son 15 gün içinde bu belirtilerden en az 5 adedini yaşamakta iseniz sizde de depresif his durumun varlığından kelam edebiliriz.
Tükenmişlik Sendromunun Nedenleri: Birçok ruhsal bozuklukta olduğu üzere tükenmişlik sendromu da bireye nazaran farklılık gösteren nedenlerden kaynaklı olabilir. Bunların en yaygınlar:
-
Ağır ve çok kuvvetli yorgunluk
-
İşe olumsuz yaklaşma
-
Mesleksel inançta azalma
-
Depresyon
-
Alkol ve unsur kullanımı
-
İş yerinde duygusal incinmeler
-
Gerilim
-
Tasa bozuklukları (panik bozukluk, yaygın korku bozukluğu vb.)
-
Toplumsal fobi
-
Ferdî rahatsızlıklar
-
Uyun sıkıntıları
Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri:
-
Öz inançta azalma
-
Değersizlik hissi
-
Şüphecilik
-
Çabuk öfkelenme
-
Tatminsizlik yahut tatmin olmada zahmet
-
Güdülenmede zorlanma
-
Çaresizlik hissi
-
Kanıda karışıklık ve düzensizlik
-
Ani yansılarda artış ve sonluluk
-
İş ile ilgilenmek yerine öbür şeylere ilgiyi yöneltme
-
Süregelen savunma ve suçlama hali
-
Kronik yorgunluk güç kaybı
-
Mide sorunları esas belirtiler ortasındadır.
Tükenmişlik Sendromu ile Depresyon Ortasındaki Fark
Üstteki bilgiler ışığında depresyon ile tükenmişlik sendromu ortasında epey fazla benzerlik olduğunu gözlemledik. Pekala, birebirler mı?
Tabi ki de hayır elbette benzerlikler vardır lakin bunlar birebir oldukları manasına gelmez. Temel ve en büyük fark depresyonda kişinin olumsuz hayat görüşü kendisine, geleceğe ve dünyaya yönelikken tükenmişlik sendromunda ise yalnızca işine yahut uğraş alanına yöneliktir. Örneğin depresyondaki birey toplumsal ortamlara katılmaktan zevk almazken tükenmişlik sendromu yaşayan birey toplumsal ortama katılmaktan sorun duymayacaktır. Depresyon hayatımızın çok büyük bir kısmını tükenmişlik sendromu ise makul bir kısmını etkilemektedir. Bunu çözme konusunda yapılabilecek adımlar çok değerlidir.
Depresyonu Yenmek
Şayet depresyonda iseniz ve bununla başa çıkmakta zorlandıysanız birden fazla kişinin tavsiyesi ile psikiyatriste başvuracaksınız. Psikiyatristler ise birden fazla vakit danışanlarına antidepresan ilaçlar yazıp birtakım yapılması gereken doğrulardan bahsedecek ve sizi gönderecektir. Evet, bu çok tesirli bir formüldür ve birçok danışanda işe yaramaktadır. Ayrıyeten depresyona giren bireylerin üçte biri tabiatıyla de depresyondan çıkabilmektedir. Pekala, faal depresyon tedavisi nedir?
Faal depresyon tedavisi yoktur birçok usul vardır. Benim sevdiğim ve uyguladığım bilişsel model ve bedensel aktivitelerdir(spor) birtakım durumlarda ise psikoterapiye ek ilaç takviyesi de alınılabilir.
Unutmayın her birey üzere sizde eşsizsiniz bu nedenle size uygun yol bulunmalıdır. Yapılan araştırmalar haftanın en az üç günü ve en az otuz dakika yapılan fizikî antrenmanların antideprasan kullanımına denk yahut daha aktif olduğunu bize gösterdi. Tıpkı vakitte evli şahısların bekârlardan daha az depresyona girdiği de yapılan araştırmalar ortasında.
İş sahibi bulunan ve etkin çalışanların işsiz kimselere nazaran daha az depresyona girdikleri, toplumsal takviye alan ve uygun bir arkadaş etrafı bulunan bireylerin de depresyona daha az girdikleri ortada. Pekala, neler yapmak lazım daima birlikte bakalım.
-
Kendinizi suçlamayın bu üzere durumlar herkesin başına gelebilmektedir o nedenle tahlil arayın ve tahlil odaklı olun.
-
En tesirli yol psikoterapi almaktır. Psikoloğunuza sizi depresyona iten tüm nedenleri anlatın unutmayın terapi odasında konuşulan terapi odasında kalır.
-
Kendinize vakit ayırın öz bakımınıza itina gösterin. Yapılan araştırmalar öz bakımı yüksek olan bireylerin daha ender depresyon yaşadıklarını göstermekte. Öreğin saçınıza ihtimam gösterin imajınızı değiştirin, makyaj yapın, saç renginizi değiştirin bu değişimler size düzgün hissettirecektir.
-
Değerli kararlar almaktan kaçının. Verebileceğiniz sıhhatsiz bir karar ıstırabınızın devam etmesine neden olabilir.
-
Hayatınızı yaşayın karmaşıklıklara son verin unutmayın hayatınızdaki en kıymetli kişi sizsiniz.
-
Spor yapın spor sırasında endorfin salgılanımı yapılır bu da keyifli hissetmenizi sağlar.
-
Sizi memnun eden etkinliklere katılın.
-
Sağlıklı ve nizamlı beslenin. Beslenmenin tesirini hafife almayın.
-
Uykunuza ihtimam gösterin ve sistemli uyuyun.
-
Cinsel hayatınızı aksatmayın. Faal cinsel hayat sizi depresyondan uzak fiyat.
-
Hayata olumlu bakın. Olumsuz kanıları başınızdan uzaklaştırın.
-
Arkadaşlarınızla ve sevdiklerinizle vakit geçirin toplumsal ilgilerinizden kopmayın.
Tükenmişlik Sendromunu Yenmek İçin
-
Kişisel olarak tükenmişlik sendromu ile ilgili bilgi edinin.
-
Kendinizi uygun tanıyın sizi üzen, sıkan, bunaltan şeylerden uzak durmaya çalışın
-
İşinizle ilgili gerçek beklentiler geliştirin.
-
Nefes antrenmanları ve gevşeme tekniklerini öğrenin.
-
Spor yapın.
-
Hobi edinin.
-
Tatile çıkın kendinizi dinlendirin.
-
Gerilim ile başa çıkma maharetleri edinin.
-
Müsaadeye çıkın.
-
Gerekli durumlarda bir psikologdan profesyonel dayanak alın.
Son Bir Not
Unutmayın şayet güç günler olmasaydı hoş günlerin manası kalmazdı. Her birimiz sıkıntı periyotlar atlatıyoruz bu nedenle karamsarlığa ve çaresizliğe düşmeye gerek yok. Sorun odaklı değil tahlil odaklı bakalım ve meselelerimizi çözme konusunda uğraş gösterelim ben eminim ki birçoğumuz sıkıntı devirlerimizi bu biçimde atlattık asla yalnız değilsiniz.
