Kalp-damar hastalıkları, ülkemizde ve dünyada ömrü tehdit eden en değerli sıhhat sorunu olarak birinci sırada yer alıyor. Kalp hastalıklarının tedavisinde birçok farklı prosedür kullanılırken, kimi hasta kümelerinde ameliyat altın standart olarak öne çıkıyor. Açık kalp ameliyatı olan hastalar, sıhhatlerine kavuşsalar da cerrahi sonrası kaliteli ömür için birtakım kurallara uymaları gerekiyor. Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Binali Mavitaş, kalp ameliyatından sonrası güzelleşmeyi hızlandıran 8 kural hakkında bilgi verdi.
1- Sigarayı bırakın
Sigara, genel sıhhat durumunu bozan en değerli faktörlerin başında gelir. Hastalık yahut ameliyat nedeniyle sigarayı bırakan hastaların güzelleşmeye yönelik birinci adımı attığı unutulmamalıdır. Hatta sigarayı bırakmakla kalmayıp, sigara içilen ortamlarda bile bulunulmamalıdır.
2- Hasta ziyaretlerini kısıtlayın
Ameliyattan çabucak sonra ve düzgünleşme devrindeki dikkat edilmesi gereken bir öteki husus da hasta ziyaretleridir. Açık kalp ameliyatı sonrasında bedenin savunma sistemleri bir mühlet baskılanır. Bu devirde, hastanın kendini enfeksiyon kaynaklarına karşı muhafazası gerekir. Ağır bakımdan çıktıktan sonraki birinci iki ay mümkün olduğu kadar az ziyaretçi kabul edilmesi önerilir. İlerleyen günlerde ise ziyaretçilerin az sayıda ve ziyaret saatlerinin ise kısa müddetli olması değer taşır. Bypass ameliyatı olmuş bireylerin, nezle ve grip üzere bulaşıcı hastalığı olanlarla birebir ortamda bulunmaması gerekir.
3- Yük kaldırmayın, kendinizi yormayın
Kalp ameliyatından sonra uykusuzluk ve iştahsızlık üzere durumlara rastlanabilir, bu çeşit değişimlerin bilhassa yaşlı hastalarda daha sık ortaya çıkar. Bu ve gibisi şikayetler, güzelleşme devrinin akabinde ortadan kalkar. Fakat bu mevzuda hastaya düşen birtakım misyonlar vardır. Örneğin; taburcu olduktan sonra hastanın en az altı hafta sırt üstü yatması, bu devirde tartı kaldırmaması gerekir. Ameliyat sonrası yapılan günlük aktiviteler ve yürüyüşler sırasında da kendini yormaması büyük ehemmiyet taşır. Zira kişinin efor kapasitesi vakitle artar.
4- Göğüs kafesini koruyun
Açık kalp ameliyatlarında göğüs kemiği olarak isimlendirilen sternum açılır. Hasebiyle güzelleşme periyodunda göğüs kemiği bölgesini korumak gerekir. Bu bölgenin güzelleşmesi yaklaşık iki ay sürer. Ameliyat sonrası hastaları ortalama birinci bir-iki hafta oturup kalkarken yardım alması değerlidir. Sağa ve sola yatmak bu devirde göğüs kemiğinin kaynamasını engellediği için iki ay boyunca sırt üstü yatılması kıymet taşır. Yataktan doğrulurken, öksürürken ve yürürken göğüs korsesi kullanılarak göğüs kemiği sabitlenmelidir. Göğüs korsesini bilhassa yaşlı ve şişman hastalar kullanmalıdır.
5- Varis çorabını hekimin önerdiği formda kullanın
Bacaktan toplardamar alınan koroner bypass hastalarının düzgünleşme periyodunda varis çorabı kullanması önerilir. Bu çorap, ayaklarda şişlik olmasını azaltmak ve engellemek için kullanılır. Varis çorabının, sabah yataktan kalkmadan giyilmesi, hekimin önerdiği müddet boyunca kullanılması, çorapta kırışıklık yahut katlanma olmaması, gece yatarken çıkarılması ve uygun boyutlarda kullanımı büyük ehemmiyet taşır. Ayrıyeten çorabı giyip çıkarmak için gereksinim halinde yardım alınması gerekir.
6- Yara yerinin paklığına itina gösterin
Ameliyat olan tüm hastaların en kıymetli kahırlarından biri de şahsî hijyen mevzusudur. Kalp-damar cerrahisi sonrası hastalarda da misal dertler görülebilir. Hastalar ameliyattan bir hafta sonra duş alabilir, lakin banyoda tek başına kalmamalı, yara yerine katiyetle lif uygulanmamalıdır. Yalnızca ılık su ve sabun kullanmak kâfi olur. Banyodan sonra ise antiseptik kullanmak ve yara yerini kuru tutmak ehemmiyet taşır.
7- Beslenme tekliflerini dikkate alın
Kalp ameliyatı geçiren hastaların beslenmesine de dikkat etmek gerekir. Yemekler, az yağlı ve az tuzlu olmalıdır. Kırmızı et yerine, derisi alınmış tavuk, hindi yahut balık, ana öğün olarak da kepek ekmeğiyle bir arada pirinç, fasulye yahut etsiz zerzevat yemeği tüketilmesi önerilir. Yağsız pişirme formüllerinin, yani kızartma yerine haşlama, buğulama, fırın yahut ızgara tercih edilmelidir. Etlerin yağlı kısımlarının pişirilmeden çıkarılması, yağsız ya da az yağlı süt ve süt eserlerinin tercih edilmesi, günde dört-beş kere taze meyve tüketilmesi de dikkat edilecek öbür beslenme kuralları ortasında yer alır. Tabi, şayet hastanın diyabet ve hipertansiyon hastalıkları yoksa belirtilen beslenme tertibini düzgünleşme devri olan birinci 2 aydan sonra uygulaması gerekir.
8- Tabibin önerdiği biçimde idman yapın
İdman yapmak genel beden sıhhati için çok kıymetlidir. Lakin ameliyat sonrası devirde bunun uygulanışına ve hekimin önerdiği formda yapılmasına itina gösterilmelidir. Ameliyatlı hastaların birinci hafta meskende istirahat etmesi tavsiye edilir. Akabinde dışarıda yürüyüş programının birinci gün 15 dakikayla başlayıp, daha sonra her gün ya da iki günde bir 5 dakika artırılması uygun olur. Yürüyüş yaparken düz yollar tercih edilmelidir. Bu aktivite bağırsak hareketlerini artırdığı için kabızlığı da önler, akciğer kapasitesini yükselterek daha rahat nefes almayı sağlar, ödemin oluşumunu pürüzler, kilo denetimini sağlar ve uyku nizamına yardımcı olur.
