Kalp içerisinde kanın bulunduğu dört adet odacık bulunmaktadır. Bunlardan ikisi sağ ve öbür ikisi ise sol kalp yarımında bulunmaktadır. Kalbe gelen kan birinci evvel sağ atriuma gelir ve buradan trikuspit kapak aracılığı ile sağ ventriküle geçer. Sağ ventrikülden pulmoner kapak vasıtasıyla oksijenlenmesi maksadıyla akciğerlere geçiş yapar. Oksijenden zenginleşen kan, kalbin sol tarafında bulunan sol atrium kısmına gelir ve mitral kapaktan geçerek sol ventriküle dökülür. En son olarak kalbin her kasılmasıyla aort kapaktan geçerek bedenimize gönderilir.
Kapaklar kanın ileri gerçek gönderilip geri kaçmasına mahzur olan yapılardır. Kanın ileri hakikat gitmesini engelleyen yahut geri kaçmasına neden olan durumlarda ise kalp üzerine yük binmekte, hem kalp hem de kana gereksinimi olan organlarda meseleler çıkmaya başlamaktadır.
Kapak hastalığına neler neden olur?
-
Romatizmal ateş
-
Enfeksiyöz Endokardit
-
Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopati)
-
Hipertansiyon
-
Mitral Kapak Prolapsusu(MVP):Mitral kapakçıkların kalp hareketleri ile sol atriuma geri kaçmasıdır.
-
Fibrokalsifik dejenerasyon
-
Kapak anulus genişlemesi (bağ dokusu hastalıkları,aort anevrizmaları, tümörler, kimi ilaçlar)
Kapak hastalıkları belirtileri nelerdir?
-
Yorgunluk
-
Çarpıntı
-
Nefes darlığı
-
Bacaklarda şişlik
-
Emboli(pıhtı)
-
Felç
-
Ritim sorunları
Kapak hastalıklarının cinsleri nelerdir?
Aort kapak darlığı: Romatizmal ateş, ileri yaşa bağlı dejenerasyon, doğumsal biküspit aort hastalığı (doğuştan aort kapağının 3 yaprakçık yerine 2 yaprakçık biçiminde olması)
Aort darlığının tedavisinde uygulanan açık kalp ameliyatında yapısı bozulmuş olan kapağın yerine metalik yahut biyoprotez kapak yerleştirilir. Metalik kapak kullanımı sonrasında ömür uzunluğu kan sulandırıcı ilaçların kullanımı gerekmektedir. Aort kapağının yapısının bozuk olduğu kimi durumlarda (hastanın yaşının genç olması, hamilelik beklentisi yahut kan sulandırıcı ilaç kullanmasının sakıncalı olduğu durumlar) ise biyoprotez kapak ile replasman yahut kapak tamiri teknikleri uygulanabilir. Her iki durumda da bir mühlet sonra tekrar operasyon geçirilmesi ve metalik kapakla değişimin yapılması gerekebilir. Birebir seansta birden fazla kapağa mühahale edilebileceği üzere beraberinde koroner bypass üzere ek cerrahi teşebbüsler de uygulanabilir.
Aort kapak yetmezliği: Marfan sendromu üzere bağ dokusu hastalıkları, aort anevrizmaları, travma, kardiyomiyopati üzere hastalıklardan sonra ortaya çıkar. Aort darlığından farklı olarak kalbin ileri gerçek gidişinde kısıtlama olmamakla bir arada kalp atımından sonra kan geriye sol ventrikül içine döner. Bu hastalıklar ile ortaya çıkan yetmezlik durumunda uygulanan açık kalp cerrahisinde de, aort kapak tıpkı stenozda olduğu üzere metalik, biyoprotez kapaklar ile replasman yapılır. Ayrıyeten kapakların işlevsel yetmezliği durumunda tamir ve kapak muhafaza yolları uygulanabilir.
Darlık ve yetmezliğin bir arada olduğu durumlar:
Bilhassa romatizmal ateş hastalığından sonra sıklıkla stenoz ve yetmezlik bir ortada bulunabilir.Tedavi prosedürleri aort stenozu ve yetmezliğinden farklı değildir.
Mitral kapak darlığı:
Romatizmal ateş hastalığından sonra en sık görülen kapak hastalığıdır. Mitral kapak darlığı tüm kapak hastalıkları içerisinde en sık görülen bozukluktur. Kanın sol atriumdan sol ventriküle geçişinde sorun olduğu için kanın ileri gidişi engellenmektedir. Buna bağlı olarak nefes darlığı, çarpıntı,ritim sorunları, emboli, kalp yetmezliği bulguları ortaya çıkabilir. Mitral kapak darlığının açık kalp ameliyatı ile tedavisinde metal kapak, biyoprotez kapak ile değişim (replasman) yahut kapağın değiştirilmeden tamir edilmesi prosedürleri uygulanabilir.. Biyoprotez kapağın kan sulandırıcı ilaç kullanmama özelliği çok kıymetlidir lakin mekanik kapak kadar dayanıklılığa sahip değildir. 10-15 sene içinde biyoprotez kapak bozulmasına bağlı tekrar ameliyat gerekebilir.
Mitral kapak yetmezliği:
Romatizmal ateş, mitral prolapsus, korda rüptürü, enfektif endokardit, iskemi sonrası ortaya çıkabilir. Mitral kapak yetmezliğinde kanın kalp içerisinde göllenmesi nedeniyle kalp üzerinde yüklenme oluşur. Mitral kapak yetmezliğinin nedenine nazaran tıpkı mitral stenoz ameliyatlarında olduğu üzere mekanik kapak, biyoprotez kapak ile replasmanı yapılabilir. Birebir biçimde kan sulandırıcı kullanması sakıncalı olan yahut mitral kapağın anatomik olarak yapısının sağlam olduğu lakin kapağın kapanmasına mani olan durumlarda (ileri hipertansiyon ile kalp kasında büyüme, korda rüptürü, iskemi vb) mitral kapak tamiri ameliyatı uygulanabilir. Tamir esnasında “ring” ismi verilen kapak gibisi aygıtlar kullanılır ve ameliyat sonrası kısa periyot düşük doz kan sulandırıcı kullanılabilir.
Mitral kapak prolapsusu:
Toplumda %1-2 oranında görülür ve bilhassa genç bayanlarda saptanmaktadır. Bu hastalarda ritm sorunu çok sık görülür ve çok nadiren tıbbi tedaviye cevap vermeyen durumlarda açık kalp operasyonu gerekebilir. Ameliyat olduğunda tedavi mitral kapak yetmezliği ameliyatında uygulanan metotların aynısıdır.
Kapak değişimi mi Tamir mi?
Kapak hastalığına sebep ne olursa olsun işlevleri bozulmuş bir kapak misyonunu yapamaz ve bu da kalbe ziyan verir. Cerrahi olarak kalp kapağının işlevlerini tam olarak yerine getirilmesi hastanın ameliyattan azamî faydası sağlaması açısından değerlidir. Bilhassa mitral kapakta olmakla birlikte öbür tüm kapaklarda amaç doğal kapağın korunarak tamir usulleri ile onarılmasıdır. Son yıllarda hem teşhis usullerindeki gelişmeler hem de bu mevzuda tecrübelerimizin artmasıyla uygun tamir metotları ile kapak değişimi olmadan hastanın doğal kapağı tamir edilebilmekte ve sonuçlar elde edilebilmektedir. Şunu unutmamak gerekir ki her kapak tamir için uygun olmayabilir. Bu durumda üstte bahsettiğimiz biçimde kapak ameliyatları uygulanır.
Öteki kapak hastalıkları:
Trikuspit ve pulmoner kapakların hastalıkları çok az olarak tek başına bulunmaktadır. Genelde aort ve mitral kapak hastalıklarına eşlik ederler ve tedavi edilirken bu hastalıklarla olan beraberliklerine nazaran plan yapılmaktadır. Bilhassa trikuspit kapağın hastalığı öbür kapak hastalıklarına eşlik eder ve genelde yetmezlik formunda görülür. Tedavisinde ring annuloplasti operasyonu yapılabildiği üzere özel dikiş teknikleri ile de yetmezlik düzeltilebilir.
Kapak hastalıklarına eşlik eden öteki kalp hastalıkları:
Bilhassa aort kapak stenozları ile birlikte koroner arter hastalığı sık birlikte bulunmaktadır. Aşikâr bir yaş kümesini geçen ve kapak hastalığı bulguları veren hastalara koroner arter sistemini kıymetlendirmek üzere koroner anjiyografi uygulanmaktadır. Saptanan koroner arter hastalığı olması durumunda birebir seansta kapak operasyonu uygulanırken koroner arter bypass operasyonu da uygulanabilmektedir. Bundan öbür doğumsal kalp bozukluklukları, çıkan aort anevrizmaları da tıpkı seansta opere edilebilmektedir.
Kapak ameliyatlarından sonra karşılaşılması beklenen durumlar:
Kapak ameliyatları için kalp cerrahları kalbi durdurmak ve ameliyat alanını daha uygun görebilmek için bir kadro araçlardan yararlanırlar. Bunlardan en kıymetlisi, kalp ve akciğer sirkülasyonunu durdurmak hedefiyle kullanılan kalp-akciğer makinesidir. Kalp ve akciğer makinesi, çeşitli tipleri olmakla bir arada kendi etrafında dönen pompalar, kanın dolanımını sağlayan özel tüp ve boru sistemlerinden oluşur. Buna bağlı olarak kan bu sistemlerden geçerken bir grup değişikliklere uğrarlar. Birçok süreksiz olmakla birlikte ameliyat sonrasında kansızlık, ateş, yorgunluk oluşabilir. Ameliyat sonrasında süreksiz ruh hali değişiklikleri görülebilir. Enfeksiyon kapak ameliyatlarından sonra çok ender görülen lakin çok önemli tesirleri olan bir durumdur. Yara yerlerinde kızarıklık, akıntı, yara yeri ve genel beden ağrıları olabilir. Kapak ameliyatlarından sonra süreksiz yahut kalıcı ritim sorunları olabilir. Tüm bahsedilen yan tesirler genelde süreksiz olup, tedavisi mümkündür.
