Sebepsiz Yakınmalar; Hastalıklarla Açıklanamayan Ağrılar - Doktor Makaleleri
Bize ile Bağlan
All On Four İmplant Tedavisi

Tüm Makaleler

Sebepsiz Yakınmalar; Hastalıklarla Açıklanamayan Ağrılar

Herhangi bir bedensel hastalıkla açıklanmayan ancak fiziksel yakınmaların görüldüğü durumlar için kullanılan somatizasyon terimi günümüzde birçok …

Yayınlanan

üzerinde

Herhangi bir bedensel hastalıkla açıklanmayan ancak fiziksel yakınmaların görüldüğü durumlar için kullanılan somatizasyon terimi günümüzde birçok ruh sağlığı uzmanının gündemine oturmuş bir konu olarak karşılaşılmaktadır.

Somatizasyona yönelik çalışmalar 20.yüz yıldan evvel başlamış ve günümüzde alanyazında üzerine görüşler sunulan, çalışmalar yapılan bir husus olarak sürmektedir.

Bedensel hastalıklarla açıklanmayan ağrılar, rahatsızlıklar ve yakınmalar çeşitli bilim çevrelerince ve özellikle ruh sağlığı uzmanlarınca depresif bozukluklar ile ilişkilendirilmiş ve bu ilişkiye yönelik birçok çalışma yapılmasının zemini hazırlamıştır (Kesebir, 2004).

Depresyon ve somatizasyon ile ilgili ilişki ise yapılan çalışmaların sonunda üç ayrı görüş ortaya çıkmıştır.

İlk görüş somatizasyonun, yani herhangi bir hastalıkla açıklanamayan yakınmaların, depresyonun bir eş değeri olarak değerlendiren görüştür (Clarke DM, 2000)

Depresyonun bir eş değeri olarak ileri sürülen görüşe karşın yapılan pek çok araştırmanın sonucunda elde edilen verilere göre somatizasyon bozukluğu yahut ağrı bozukluğu olarak tanımlanan tablonun tam olarak bir depresyonun eş değeri olduğuna dair net bir kanıta ulaşılamamıştır. Ancak 1970’li yılların sonlarına doğru alanyazında öne çıkan yazarlarca “maskeli depresyon” olarak adlandırılan bir kavramdan hareketle ikinci bir görüş ile karşılaşılmaktadır (Köroğlu, 1998). Bu görüşe göre somatizasyon olarak tanımlanan sürecin depresyon ve anksiyete özgü bir form olduğu dile getirilir.

Maskeli depresyon kavramı olarak bahsedilen kavram ise ağrı ve belirli somatik -bedensel- şikayetlerle öne çıkan depresyon tablosuna yönelik dile getirilen bir kavram olarak literatürde kendine yer bulmuştur.

Söz konusu ikinci görüşle beraber üçüncü bir görüş daha literatürde kendine yer bulmaktadır. Depresyon ve somatizasyon ile ilgili dile getirilen üçüncü görüş ise somatizasyonun depresyonun bir belirtisi olduğuna yönelik atıf yapan ve somatik belirtilerin depresyonun göstergeleri arasında yer alması gerektiğini vurgulayan bir görüştür. Bu görüşle beraber Hastalıkların Uluslarası Sınıflandırması olarak bilinen ICD-10’da depresyonun belirtileri arasında somatik belirtiler yer aldıysa da daha sonra bu belirtiler ek maddeler olarak kendine yer bulmuştur (World Health Organisation, 1992).

Amerikan psikiyatri birliği tarafından yazılan ve ruh sağlığı uzmanlarının el kitabı olarak bilinen DSM-IV’te ise somatik belirtiler başlı başına bir belirti olarak yer almamış ancak söz konusu olabilecek ek belirtiler olarak kendine yer bulmuştur.

Son yıllarda depresyon ve bedensel yakınmalarla ilgili olarak yapılan çalışmalarda depresif bozukluklarda seyreden somatik süreçlerle ilgili pozitif yönde bulgular elde edilmiştir (Köroğlu, 1998). Çalışmalar depresyonu olan bireylerin depresyonu olmayan bireylerle kıyaslandığında daha fazla bedensel yakınma dile getirdiği gözlenmiştir.

Tüm bu bilgiler, bedensel yakınmalarda fizyolojik tetkiklerin yanında psikolojik tetkiklerin yapılmasının da önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Fizyolojik bir bulguya rastlanmamasına rağmen devam eden bedensel yakınmalarda ve ağrı ile ilgili şikayetlerde ruh sağlığı uzmanları tarafından da değerlendirme yapılmasının önemi yapılan çalışmalarla kuvvetlenmiştir.

Okumaya Devam
Reklam
Yorum İçin Tıklayın

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Diyetisyen

Karaciğer Yağlanması

Çağdaş vakitlerle birlikte bedene ziyanlı eserlerin tüketimi ve fizikî aktiviteye olan talebin azalması nedeniyle insülin direnci, kalp …

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

Çağdaş vakitlerle birlikte bedene ziyanlı eserlerin tüketimi ve fizikî aktiviteye olan talebin azalması nedeniyle insülin direnci, kalp hastalıkları ve karaciğer yağlanması üzere çeşitli hastalıklara yakalanma riski artmaktadır. Türkiye’de insanların dörtte birinde görülebilen karaciğer yağlanması, karaciğerin fazla yağ üretmesi ve depolaması ile ortaya çıkar.

Çeşitli nedenlerle çok ölçüde yağ üreten ve depolayan karaciğer hücrelerinde küçük yağ kesecikleri oluşur. Yağlı karaciğer erken evrede değerli belirtiler göstermez lakin ileri evrede karaciğer hasarına neden olabilir.

Rastgele bir nedenle yapılan karın ultrason muayenesinde karaciğer yağlanması görülebilir. Bu sizi endişelendirebilir.

Gastroenterologlar (sindirim sistemiyle ilgilenen bilim uzmanları) açısından kolay yağlanma ile seyredebileceği üzere ilerleyici karaciğer hasarı ve hatta siroza ilerleyecek bir durum olması nedeniyle karaciğer yağlanmaları kıymetlidir. Bu durumda ilgili uzmanlara başvurduğunuzda durumun öbür bir hastalıkla ilgili olup olmadığı araştırılır.

Öbür hastalıklarla birlikte ortaya çıkması durumunda hastalığın tedavisine yönelmek gerekir. Obezite, Tip 2 Diyabet, kolesterol, depo hastalığı ve viral hepatit üzere sistemik hastalıklarla alakalı olabilir ve kullanılan ilaçlar karaciğer yağlanmasına neden olabilir.

Alkolik karaciğer yağlanması ve alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması olarak 2 ‘ye ayrılır.

Alkolik Karaciğer yağlanması: Çok alkol alımı nedeniyle oluşan karaciğer yağlanmasıdır.

Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması: Bu durum; yağlanma sonucu oluşan iltihap, karaciğer hücrelerinin mevti, karaciğerde ileri derecede hasar oluşumu ismini verdiğimiz sirozun temaslı olduğu karaciğer yağlanmasının sebep olduğu karaciğer iltihabıdır.

Akut yağlanma nedenleri: Gebeliğin Akut Yağlı Karaciğeri, karaciğer ve beyinde kalıcı hasara neden olan hastalıklar, alkol ve sigara kullanımı, süratli kilo alıp verme, daima kullanılan kimi ilaçlar, hareketsiz hayat, sistemsiz ömür üslubu ve toksinler dediğimiz birtakım zehirli hususlar gösterilmektedir.

Kronik yağlanma nedenleri: Alkol, obezite, diyabet(şeker hastalığı), kolesterol, morbid obezitenin hafifletilmesi için yapılan ve 30 cm ila 45 cm ortasında ince bağırsağın tümü ayrıldığı ve yana yerleştirildiği cerrahi bir kilo verme prosedürü, Bir yada birden fazla besin unsurunun uzun vadeli yetersiz yada çok alınması yahut istikrarsız besin alımının uzun mühlet devam etmesi, damar içinden beslenme, kronik hepatit C (uzun periyodik iltihap sonucunda karaciğerde hasara yol açar ve vakitle siroz ve karaciğer yetersizliği gerçekleşir.) Karaciğer ve beyinde çok fazla ölçüde bakır depolanmasına yol açan ve olağandışı bakır metabolizması olan Wilson hastalığı, bağırsaklarda iltihap içeren hastalıklar, ve AIDS(cinsel yol ile bulaşan hastalık) gösterilmektedir.

HASTALIĞIN KAYNAĞI

Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasının ortaya çıkış nedeni hala tam olarak bilinmemekle bir arada, hem çevresel hem de genetik faktörlerin bir kombinasyonu şeklinde çok sayıda etken ile olarak ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Karaciğer işlevlerinin bozulmasıyla misyon bozuklukları ortaya çıkar. Aşırı yağ alımına karşın karaciğer işlevleri bozulur. Kanda bulunan yağın atılımı ile yağların beden tarafından parçalanamaması sonucu ortaya çıkan dengesizliğin, karaciğer hücrelerinde yağlanmaya neden olduğu düşünülmektedir.

Yağlanma ile neticelenen hastalık sürecinde birinci darbe insülin direncidir yani insan bedeninin kaslarında, yağında ve karaciğerde bulunan hücrelerin insüline( kan şekerini düşürücü tesir yapan hormon) hakikat halde reaksiyon vermemesidir. Ve tıpkı vakitte şeker hastalığına da yatkınlık demektir.

Alkolik olmayan karaciğer yağlanmasında şunlar görülür:

Yalnızca yağ depolanması

Yağ depolanmasına ek iltihaplanma

Yağ depolanmasına ek olarak başlayan iltihabı, giderek şiddetlenen ileri iltihaplanma ve karaciğer hücrelerinde balonlaşma takip eder.

Bu süreç devam ederse siroz ve bunun getirdiği karaciğer yetmezliği de ortaya çıkar.

Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasının ortaya çıkış nedenleri:

OBEZİTE: İstikrarsız, sistemsiz ve yanlış bir halde beslenme ve fizikî aktivitesiz bir ömür biçimi ile bedenimize aldığımız besinler yağ formunda depolanmaya başlar. Ve buna bağlı olarak karaciğer hücrelerinde de yağ artışı meydana gelir. Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması olan hastaların birçoklarının obezitesi vardır. Ve obezite durumu ile hastalık hakikat orantıdadır.

ALKOL KULANIMI: Günde, erkeklerde 60 gramdan fazla, bayanlarda 20-40 gramdan alkol tüketen bireylerin %90’ından fazlasında karaciğer yağlanması gelişebilir.

ŞEKER HASTALIĞI: Genelde etrafımızdan kapalı şeker olarak bilinen insülin direncine bağlı olarak yüksek gördüğümüz kan şekeri yahut şeker hastalığında bildiğimiz üzere denetimsiz olarak kan şekerinin yükseldiği durumlarda bedende yağ üretimi artar.

YÜKSEK KOLESTEROL: Kandaki bedenimize ziyanlı olan makus kolesterolün artması yağ ölçüsünde artışa sebep olur. Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması hastalarının %20-80’i oranında yüksektir.

KARACİĞER ENFEKSİYONLARI: Karaciğer hücrelerinin hasar görmesi sonucunda bu hücreler yerini yağ dokularına bırakır.

OBEZİTE DURUMUNDA SÜRATLİ KİLO VERMEK: Apansız denetimsiz bir formda süratli kilo vermek bedendeki yağ artışını hızlandırır.

KİMİ İLAÇLAR

KARACİĞER ENFEKSİYONLARI

AİLEVİ BUNA BAĞLI HASTALIKLAR

Karaciğer yağlanmasının başka sebepleri ise;

  • Hipertansiyon

  • Hamilelik

  • Hormonal hastalıklar

  • Birtakım bakteri ve virüsler.

  • Ani kilo verme ve alma

  • Yüksek trigliserit seviyesinin seyrine devam etmesi olarak sayılabilir.

BESLENME

  • Ekstra şeker tüketimi azaltılmalıdır.

  • E Vitamininden Varlıklı Bir Beslenme Sağlanmalıdır Ve gerektiğinde E Vitamini Desteği Yapılabilir.

  • D vitamini ve çinko eksikliği bir risk faktörü olabilir.

  • Denetimli bir kilo kaybı karaciğer yağlanması için tedavi edicidir.

  • Bol lifli beslenilmelidir.

  • Genel olarak diyet, vitamin ve minerallerden kâfi olmalıdır.

  • Alkol ve sigaradan olabildiğince uzak durulmalıdır.

  • Sıvı alımı arttırılmalıdır.

  • Az az ve sık sık beslenilmelidir. ( 6 öğün )

TEDAVİ:

Karaciğer yağlanması, ömrü olumsuz etkileyen karaciğer hasarının başlangıcı olarak kabul edilen ve tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Zira tedavi edilmeyen karaciğer yağlanması karaciğer işlevine ziyan verebilir ve karaciğer sirozu oluşumunun önünü açabilir.

Hastalık tedavi edilirken siroz ve kansere ilerleme riski göz önünde tutularak değerlendirilmelidir.

Karaciğer yağlanmasına neden olan hastalık tedavi edildiğinde altta yatan sorun ortadan kalkacağı için karaciğer yağlanması da ortadan kalkacaktır. Bu nedenle karaciğer yağlanmasının tedavisi karaciğer yağlanmasına neden olan muhtemel faktörlerin ortadan kaldırılması temeline nazaran yapılır.

Obezitesi olan hastalar kilo verdikten, yüksek trigliserit düzeylerini düşürdükten ve diyabeti denetim ettikten sonra, karaciğer yağlanması vakitle azalır ve kaybolur. Karaciğer yağlanması tedavisinde idman ve diyet kıymetlidir.

Çabucak ilaca başvurmak yerine öncelikle diyet ve antrenmana başvurulmalıdır.

Şayet ilaç tedavisine başlanacaksa bile kişinin hastalığının ilerlemesinde rol oynayan obezite derecesi, şeker hastalığı ve kolesterol durumuna nazaran değerlendirilmelidir. Lakin karaciğer yağlanmasının tedavisine mahsus bir ilaç şimdi kesinleşmemiştir.

İnsülin direnci alkole bağlı olmayan karaciğer hastalığında değerli bir yer tutmaktadır. Şayet ilaç kullanılacaksa maksat insülin direnci olmalıdır.

Kesinlikle kilo kaybı ve denetimli fizikî aktivite eklenmelidir.

Şahsa has beslenme programı ile bedenin muhtaçlık duyduğu tüm vitamin, mineral ve besin öğeleri verilebilir.

Diyetisyen, diyet listesini hazırlarken evvel kişinin kronik ve mental olan sıhhat meselelerini öğrenip bu datalara nazaran en uygun olan bireye özel bir beslenme programı belirler. Tedavi için alanında Uzman Klinik Diyetisyenlerden yardım alınmalıdır.

Okumaya Devam

Diyetisyen

BCAA Rehberi: Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey!

Faal sporla ilgilenen ve kas kütlesini arttırmak isteyen bireylerin, beslenme ve idman programlarının eşlikçisi olan supplementlerin hakikat …

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

Faal sporla ilgilenen ve kas kütlesini arttırmak isteyen bireylerin, beslenme ve idman programlarının eşlikçisi olan supplementlerin hakikat kullanımı hayli kıymetli. BCAA’lar da tüketimi en yaygın olan supplementlerden. Pekala BCAA nitekim muteber mi, ne üzere tesirlere sahip, kullanımı nasıl olmalı? Tüm ayrıntılar ve merak edilenler bu yazıda!

BCAA Nedir?

BCAA; ‘branched-chain amino acid’ açılımına sahip olan, türkçe ‘dallı zincirli aminoasitler’ manasına gelen protein kümesidir. Valin, lösin ve izolösin aminoasitleri, kollu zincirli aminoasitler olarak isimlendirilir.

BCAA İçeren Besinler Nelerdir?

BCAA’lar esansiyeldir; bedende sentezlenemezler. Bu sebeple besinlerle kesinlikle dışarıdan alınması gerekir. Proteini kâfi bir diyetle bedenimizin muhtaçlığı olan BCAA karşılanabilir. Kısımlı zincirli aminoasitleri en fazla içeren besinler, hayvansal kaynaklı besinlerdir.

  • Kırmızı et

  • Kümes hayvanları

  • Balık

  • Yumurta

  • Süt ve Süt Eserleri

BCAA’dan varlıklı besinlere örnek olarak verilebilir. Bitkisel kaynaklı besinleri tüketen vegan bireyler için ise ;

  • Soya

  • Kinoa

  • Fasülye, mercimek üzere kurubaklagiller

  • Fındık üzere yağlı tohumlar

günlük muhtaçlığın karşılanması için alternatif olabilir.

BCAA muhtaçlığı için tercih edilmesi gereken birinci sistem; doğal besinlerin tüketimi olmalıdır. Besinlerle kâfi ölçülerde BCAA alımı sağlanamıyorsa destek kullanılması önerilir.

BCAA Takviyelerinin İçeriği

BCAA dayanağı kullanan bireylerin, kullandığı eserin içeriğine ve besin etiketine kesinlikle dikkat etmesi gerekir.

1 servis eserde; yok denecek kadar az yağ ve karbonhidrata sahip olan BCAA supplementleri yaklaşık 20-30 kalori ortasında güç sağlamaktadır. Protein ölçüleri, içerdiği valin, lösin, izolösin ölçülerine nazaran değişiklik göstermektedir.

Kısımlı zincirli aminoasitlere ek olarak; vitamin, mineral ve glutamin üzere ekstra aminoasit içeren çeşitli supplementler de mevcuttur. Bu sebeple en uygun BCAA’yı seçmek için kullandığımız eserin içeriği kesinlikle okunmalı ve kullanmadan evvel bir profesyonele danışılmalıdır.

BCAA Ne İşe Fayda? Neden Kullanılır?

Ağır idman yapan bireylerde, beslenme ile karşılanamayan yahut yetersiz biyoyararlılıkta olduğu düşünülen protein gereksiniminin karşılanmasında kullanılır. Atletlerdeki protein ihtiyacı 1.5-2 gr/kg’dır. Bu ihtiyacın karşılanmaması durumunda idmandan yeteri kadar randıman alınamaz ve kas imali beklenilen düzeyde gerçekleşemez.

Bilimsel araştırmalara nazaran BCAA kullanımının muhtemel faydaları şu halde özetlenebilir;

  • BCAA’dan varlıklı beslenmek kas protein sentezini arttırır ve idman yapılmasa dahi protein sentezini uyardığı için yağsız kas kütlesinin korunmasında yardımcıdır.

  • Beden kompozisyonunu geliştirerek, kas kütlesinin korunmasının yanı sıra yağ yakımını da dayanaklar. Lösin, güç harcanması için yağ oksidasyonunu hızlandırır. Bu sayede yağ dokusu kaybı artmaktadır.

  • Ağır idman sırasındaki testosteron ve kortizol düzeyini düzenleyerek performans randımanını arttırır.

  • İdman sırasında kullanılmak üzere daha fazla yakıt sağlar. Böylelikle idman esnasındaki dayanıklığı arttırır, sonrasında oluşan yorgunluğu geciktirir ve kas hasarını azaltır.

  • %40 oranında lösin içeren BCAA karışımları genç bireylerde kas gelişimini dayanaklar ve eşitler; yaşlı bireylerde ise yaşlılığa bağlı gelişen kas kayıplarını önler.

  • Kısımlı zincirli aminoasitlerden izolösin, bedendeki glikoz istikrarına olumlu manada katkı sağlar, insülin profilini geliştir ve uzun vadede diyabet riskini azaltır.

  • Kollu zincirli aminoasitler hücrelerde mitokondri oluşumunu sağlayarak ömür mühletinin uzamasına ve genel sıhhatin desteklenmesine katkıda bulunur.

BCAA Nasıl Çalışır?

BCAA’lar öbür aminoasitlerin tersine karaciğer yerine iskelet kaslarında metabolize olurlar. İskelet kaslarında metabolize olması durumu da; bu aminoasitlerin fizikî aktifliğe yatkınlığını arttırmaktadır. Birincil vazifeleri, proteinlerin üç boyutlu yapısını korumaktır. Münasebetiyle protein yıkımını engellemekle birlikte, protein sentezini de arttırmaktadırlar. İdman sırasında kısımlı zincirli aminoasitlerin amino kümeleri, pürin nükletoidleri döngüsüne girer. Beraberinde oluşan birkaç yansıma ile kas kütlesinin düzenlenmesinde tesirlidir.

BCAA Nasıl Kullanılır?

BCAA’nın standart doz kullanımı; kilogram başına 48-72 mg ‘dır. Ağır idman durumlarında, bilhassa erkeklerde bu ölçü 10-15 grama kadar çıkabilir. Tüketimi idmandan evvel, idman esnasında yahut sonrasında olabilir. Öğünlerle birlikte tüketilmesi önerilmektedir.

BCAA Ziyanlı mı?

BCAA desteklerinin rastgele bir ziyanı raporlanmamıştır. Lakin inançlı hudut günlük 35- 40 gramdır. Bu ölçüden fazla alımı toksik olduğu için yan tesir oluşturabilir. Oluşabilecek yan tesirlere kusma, mide bulantısı, gaz ve kramp örnek olarak verilebilir.

BCAA Seçerken Nelere Dikkat Etmeli?

2:1:1, 4:1:1 üzere çeşitli oranlarda satışa sunulan BCAA dayanakları, farklı aromalarda ve çeşitli büyüklüklerde bulunmaktadır. Belirtilen oranlar sırayla lösin: izolösin: valin ölçülerini söz etmektedir. Farklı aminoasit kombinasyonlarına sahip eserler, idmanın tartısı ve protein muhtaçlığına dikkat edilerek seçilmelidir. İdmanın yoğunluğu arttıkça tüketilmesi gereken lösin ölçüsü arttırılmalıdır.

Kullanacağımız her eserde olduğu üzere, BCAA satın alırken muteber bir marka olmasına, sıhhat için onaylamış sertifikalarının bulunmasına, kullanımına müsaade verilmiş yasal eser olmasna kesinlikle dikkat edilmelidir.

‘İçindekiler’ bilgisi kesinlikle incelenmelidir. İçerisinde hami katkı hususları üzere eklenen ekstra bileşenler ne kadar fazla ise o eserden o kadar uzak durmak gereklidir.

Bireyin en uygun kullanabileceği formu seçilmelidir. Çoklukla toz formları içeceklere katılarak çarçabuk tüketilebilir.

Kullanılan doza dikkat edilmelidir. Diyetisyeninizin yahut sıhhat profesyonellerinin sizler için önerdiği dozu kullanmakla birlikte, seçtiğiniz supplementin kullanma talimatını ve yönergelerini uygulayın. Örneğin bir eser, tek kapsülde günlük önerilen ölçünün tamamını içeriyor olabilir yahut bir öbür markalı eser, günde 2-3 sefer alımı önerebilir. Ayrıyeten yan tesir oluşmaması ismine fazla kullanımından kaçınılmalıdır.

Okumaya Devam

Diyetisyen

Metabolizmayı Hızlandıran ve Yağ Yakan Yiyecekler Hangileridir?

‘Metabolizma..’ Mevzu bedenimiz ve kilo alıp-verme olunca tahminen de en sık duyduğumuz sözlerden. Kimilerimiz çok kolay kilo verirken …

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

‘Metabolizma..’ Mevzu bedenimiz ve kilo alıp-verme olunca tahminen de en sık duyduğumuz sözlerden. Kimilerimiz çok kolay kilo verirken metabolizmasının süratli olduğundan bahsetmekte; kimilerimiz ise kilosundan yakınırken metabolizmasının yavaş olduğundan şikayetçi. Pekala nedir bu metabolizma gerçeği? Kilo denetiminde hakikaten tesirli mi? Hızlandırmanın yolları var mı, varsa bunlar nelerdir? Sizler için tüm ayrıntılarıyla yazdım.

Metabolizma suratı nedir?

Metabolizma; bilimsel manada ‘hücrelerin işleyişini sürdürmesi için gereken tüm kimyasal süreçler’ olarak tanımlanır. Anabolizma ve katabolizma kavramlarını içerir. Anabolizma, imal manasına gelir ve güç harcanarak kolay moleküllerden karmaşık moleküller elde edilmesi demektir. Katabolizma ise, anabolizmanın bilakis yıkım manasına gelir ve büyük moleküllerden küçük moleküller elde edilirken güç açığa çıkması demektir. Metabolizma tüm bu güç dönüşümlerini içeren, karmaşık bir sistemdir.

Metabolik sürat; bazal metabolizma suratı da denilen, besin tüketimimizden yaklaşık 12 saat sonra, beden dinlenme durumdayken, rastgele bir fizikî aktive yapılmasa dahi sırf hayati işlevler için bedenin harcadığı güç olarak tanımlanır. Yani kolay bir deyişle; gün içerisinde hiçbir fizikî aktivite yapmasak dahi organizmanın fonksiyonunu sürdürmesi için gerekli olan, bedenin kendi kendine harcadığı güçtür.

Birtakım beşerler başkalarından daha süratli bir metabolizmaya sahip mi?

Her insanın bedeninin işleyişi, tıpkı parmak izlerimiz üzere kendine mahsustur. Hasebiyle metabolizma suratlarımız da farklılık gösterir. Metabolizmanın süratli olup olmamasını temelde bazal metabolik sürat (BMH) belirler.

Bazal metabolizma suratı; bedenin enerjiyi kullanma kapasitesidir ve bu kapasitenin sonucu olarak birtakım insanların, başkalarından daha süratli yahut daha yavaş metabolizmaya sahip olduğunu söyleyebiliriz. Metabolizmanın süratli olması kilo denetiminde avantaj sağlar. BMH; bireyden şahsa nazaran, çeşitli faktörlere bağlı olarak değişmektedir.

Metabolizmaya Tesir Eden Faktörler Nelerdir?

Yaş: Yaş, metabolizma suratını etkileyen değerli bir faktördür. Bilhassa ergenlik devri üzere doku imalinin süratli olduğu büyüme ve gelişme devirlerinde bazal metabolizma suratı en yüksek düzeydedir. Yaş ilerledikçe bu sürat %2 oranında düşmektedir.

Cinsiyet: Bayanlarda bazal metabolizma suratı erkeklerden daha düşüktür. Bunun sebebi kas kütlesinin bayanlarda, erkeklerden daha az olmasıdır. Yaşla birlikte bayanlarda menapoz üzere faktörlerin de tesiriyle metabolizma suratı azalmaktadır. Çoklukla bayanların daha kolay kilo alması yahut daha sıkıntı kilo vermesi; erkeklerin bu bahiste daha avantajlı olması, bu temele dayanmaktadır.

Kas Kütlesi: Kas kütlesi bedende ne kadar fazla olursa bazal metabolik sürat o kadar yüksek olur. Bunun sebebi; beden dinlenir durumdayken kas dokusunun, yağ dokusuna nazaran daha faal çalışması ve daha fazla güç harcamasıdır. Bir öteki deyişle, kas oranımız ne kadar yüksekse bedene aldığımız besinleri çok daha süratli formda güce çevirebiliriz. Bu durum da bizlere kilo denetimi açısından avantaj sağlar.

Fizikî Aktivite Düzeyi: Nizamlı fizikî aktivite yapılması durumunda, kas dokusunun da gelişmesiyle birlikte metabolizma suratı artar. Fizikî aktivitelerden sonra, kas dokusu çabucak dinlenme haline geçemez ve güç harcamaya devam eder. Örneğin kas idmanları, beden ısısını yaklaşık 20-50 katına çıkarır. Oluşan bu ısı farkı ile birlikte metabolizmanın daha aktif çalışması sağlanır. Ayrıyeten idman yapıldığı anda harcanan güçle birlikte de kilo kaybında avantaj sağlanmaktadır.

Diyetin Bileşimi: Gün içerisinde tüketilen besinlerin içeriğindeki makro ve mikro bileşenlerin bazal metabolizma suratını etkilediği bilinmektedir. Araştırmalara nazaran bilhassa proteinden varlıklı beslenmek metabolik suratın artmasında hayli tesirlidir. Karbonhidratlar ve yağlar bedende sindirilirken bazal metabolizma suratında yaklaşık %6 oranında artış meydana gelirken proteinler sindirilirken bu oran %30 civarına ulaşmaktadır. Bu sebeple anne sütünden sonra en bedelli protein kaynağı olan yumurtaya, beyaz et ve kırmızı ete, protein ve kalsiyumdan varlıklı olan süt, yoğurt, peynir kümesine beslenmemizde sıklıkla yer vermeliyiz. Ayrıyeten vegan beslenenler için kurubaklagiller, protein muhtaçlığının karşılanmasında değerli bir besin kümesidir. Yağlı tohumlar kümesinden kabak çekirdeği ve badem; en yüksek protein oranına sahip besinlerdir. Proteinden varlıklı beslenmeyle birlikte; bütün besin öğelerinin istikrarlı bir diyet kompozisyonu oluşturması metabolizmanın aktif halde çalışması için gereklidir.

Diyet Geçmişi: Sık sık diyet yapmak, şok diyetler, rastgele bir besin öğesinden yoksul yahut büsbütün sonlandırılmış diyetler, süratli kilo vermek üzere pek çok diyet faktörü metabolizmanın zayıflamasına ve faal çalışmamasına sebep olur. Bu sebeple doğruluğundan emin olmadığımız diyetleri uygulamak yerine kesinlikle bir beslenme uzmanına danışılmalıdır.

Gebelik ve Emziklilik: Gebelik ve emziklilik periyotlarında kan hacminin artması, fetüs için yeni doku gelişimi, kalp atımının hızlanması üzere fizyolojik faktörlerin tesiriyle bazal metabolizma suratı artış gösterir. Bu artış bilhassa gebeliğin birinci aylarından sonra başlar ve son devirlerine kadar devam eder. Araştırmalar sonucu bu devirdeki bazal metabolik sürat artışının %22-33 oranında olduğu belirlenmiştir.

Menstrüasyon Periyotları: Bayanlarda görülen aylık dönemler bazal metabolizma suratında artış yahut azalışa neden olur. Bazal metabolizma suratının yumurtlama anından 1 hafta evvel en düşük, 1 hafta sonra en yüksek seviyede olduğu belirlenmiştir.

Hormonal Durumlar: Endokrin sistem dediğimiz hormonal istikrarımız bedenimizin işleyişinde tesirlidir. Birtakım hormon seviyelerimizin seviyesi bazal metabolizma süratimizi belirlemekte rol oynar. ‘Hipertiroidizm’ denilen tiroid bezinden salgılanan tiroksin hormonunun fazlalığı bazal metabolizma suratını değerli ölçüde arttırmaktadır. Metabolizmanın süratli olması durumundan ötürü hipertiroidi bireyler çarçabuk kilo almazlar. Tam aykırısı durum olan tiroksin hormonunun az salgılanması metabolizma suratını düşürmektedir. Hipotiroidi denilen bu durumda da kilo verme zorlaşır. Ayrıyeten böbreküstü bezinden salgılanan ‘kortizol’ hormonunun ve pankreastan salgılanan insülin hormonunun fazlalılığı bazal metabolizma suratını düşürür.

Ateşli Hastalıklar: Beden sıcaklığının 37 derecenin üzerindeki her 1 derece artışı metabolizma suratını %7 oranında arttırır.

Kas Tonusu ve Gerilim: Gerilim başta olmak üzere; coşku, öfke, düşünme üzere anlarda metabolik sürat daha yüksektir. Örneğin huzursuz kişiliğe sahip olan bireyler; daha sakin bireylere nazaran daha süratli bir metabolizmaya sahiptir.

Beden Hacmi: Beden hacmi, genel olarak beden kompozisyonu ile ilişkilendirilmektedir. Bedendeki kas – yağ oranının istikrarıyla birlikte cüsse olarak büyük bireylerin bazal metabolizma suratı daha yüksektir.

Ortam sıcaklığı: Ortam sıcaklığının bazal metabolizma suratına tesiri tartışılmakla bir arada soğuk havaya maruz kalmanın bazal metabolizma suratını arttırdığı bilinmektedir.

Aç kalmak metabolizmayı yavaşlatır mı?

Uzun periyodik açlık ve yarı açlık durumu; uzun müddet boyunca olağan ihtiyacımızdan az besin alımı gerilime neden olacağı için beden aldığı besinleri yakmak istemez ve depolama eğilimine girer. Bu durumda metabolizma daha yavaş çalışmaya başlar. Bu sebeple saatlerce aç kalmak yahut uzun periyotta çok az besin alımı metabolizmayı yavaşlatacağı üzere kilo alma riskini de arttırır.

Metabolizmamı hızlandırmak için ne yapabilirim?

  • Metabolizmayı hızlandırmanın en kıymetli ve sağlıklı yolu istikrarlı bir beslenme tertibinin sürdürülmesidir. Proteinden varlıklı, makro ve mikro besin öğelerinin kâfi ölçülerde olduğu, antioksidan ve lif üzere değerli diyet bileşenlerini içeren bir diyet planı metabolizmanın aktif çalışması ve sağlıklı bir hayat sürdürülmesi açısından elzemdir.

  • Uzun müddet aç kalmamaya dikkat edilmelidir. Sabah uyanıldığında birinci iş su içilmeli, en geç 2 saat içerisinde kahvaltı yapılmalıdır. Orta öğün tüketimi önerilmektedir.

  • Gün içerisinde tüketilen su ölçüsü metabolizma suratı açısından kıymet taşımaktadır. Kesinlikle en az 2-2,5 litre su tüketilmeye itina gösterilmelidir.

  • Diyetisyeninizin denetiminde tüketilen bitki çayları, bilhassa yeşil çay, içeriğindeki kateşinlerden ötürü metabolizma suratını arttırmaktadır.

  • Baharatlar ve acı besinler tüketmek metabolizma suratını arttırır. Pulbiber, zerdeçal, zencefil, tarçın üzere baharatları, midenizde hassasiyet oluşturmadığı takdirde, besinlerinize ekleyebilirsiniz.

  • Rafine şekerin, hamur işlerinin, paketli besinlerin, içeriği bilinmeyen besinlerin, fast food’ların tüketimi azaltılmalıdır. Ayrıyeten tuz en az ölçüde tüketilmelidir.

  • Karbonhidrat ve yağ kaynakları gerçek seçilmelidir. -Özel durumlar haricinde- kompleks karbonhidratlar olan yulaf, çavdar, tam tahıllar, bulgur üzere besinler; bitkisel kaynaklı zeytinyağı, ayçiçek yağı üzere yağlar tercih edilmelidir.

  • Fizikî olarak etkin olmak, metabolizma suratını kıymetli ölçüde arttırır. Kas dokusunun imali, yağ kütlesinin azaltılması sağlanacağından metabolizma daha aktif çalışmaya başlamaktadır.

  • Sistemli ve kaliteli bir uyku da zinde bir beden ve sağlıklı bir metabolizma için gereklidir.

Aerobik Aktiviteler metabolizmayı hızlandırır mı?

  • Aerobik metabolizma; karbonhidratların, amino asitlerin ve yağ hücrelerinin yanması yoluyla bedenin güç açığa çıkarması olarak tanımlanır. Oksijen varlığında gerçekleşir. Aerobik aktiviteler; yürüyüş, koşu, bisiklete binme, yüzme, kürek çekme üzere egzersizlerdir. Orta şiddetli ve yüksek şiddetli aerobik idmanlar kalp atımını hızlandıracağından, yağ yakımını takviyeler ve kas aktivitesini arttıracağından metabolizma suratını arttırır.

Makus uyku tertibi metabolizmayı yavaşlatır mı?

  • Sistemsiz uyku saatleri, günlük 6 saatten az 10 saatten fazla uyumak metabolizma üzerine olumsuz tesirlere sahiptir. Uyku düzensizliği ve kalitesizliğinin metabolik sendromlara sebep olduğu, hasebiyle bel etrafının yağlanması üzere aksiliklere yol açtığı belirlenmiştir.

Güç İdmanları hızlandırır mı?

  • Güç idmanları yağ yakımını hızlandırıp, kas imalini desteklediğinden metabolizmayı epey hızlandırır. Yanlışsız bir beslenme planının eşlik ettiği etkin güç idmanları kas-yağ istikrarının ülküye ulaşmasında yardımcıdır.

Etkin Bir Hayat hızlandırır mı?

  • Fizikî olarak faal olmak ve sistemli spor yapmak metabolizmayı hızlandırır.Yaşla birlikte oluşacak kas kayıplarını mahzurlar, yağ dokusunu azaltır ve sağlıklı metabolizmayla birlikte zinde bir vücut sağlar.

Kahve metabolizmayı hızlandırır mı?

  • Kahve, içeriğindeki kafein ile uyarıcı tesir yaparak metabolizmayı hızlandırır. Bilhassa idman öncesi içilen sade kahve, yağ yakımını takviyeler ve idman randımanını arttırır. Metabolizmayı hızlandırması ve yağ yakımını desteklemesinin yanı sıra ölçülü seviyede kahve tüketiminin pek çok metabolik hastalığa da yeterli geldiği belirlenmiştir. Yetişkinler için önerilen günlük kafein alımı günde 400 mg’dır. Bu ölçü da yaklaşık 2 fincan sade filtre kahveye eş pahadır. Ayrıyeten içilen kahvenin şekersiz, şurupsuz, kremasız olması ehemmiyet taşımaktadır.

Limonlu su metabolizmayı hızlandırır mı?

  • Son periyotlarda pek çok insan suyun içerisine limon ekleyerek içilmesinin metabolizmayı hızlandırıp yağ yakımını desteklediğini düşünmektedir. Ama ne yazık ki ‘limonlu su’ tek başına metabolizmayı hızlandırmaz, yağ yaktırmaz, detoks tesiri yaratmaz. Suya limon katarak tadını güzelleştirebilir, limonun içeriğindeki vitamin mineral ve antioksidanları bedeninize alabilirsiniz lakin mucizevi bir tesir beklemek yanlıştır. Bu noktada kıymetli olan; suyunuza hangi aromalar ekleyerek içtiğiniz değil, günlük kâfi ölçülerde içmenizdir. Unutmayın ki bahis sağlıklı ve istikrarlı beslenme olduğunda hiçbir besin tek başına mucizevi tesirler yaratmaz.

Soğuk su metabolizmayı hızlandırır mı?

  • Limonlu su sorunu ile birebir temel üzerinde durduğumuz ‘soğuk su’ konusu da halk tarafından bilinen yanılgılardan biridir. İçilen suyun ne kadar soğuk yahut sıcak olduğunun metabolik manada olumlu yahut olumsuz tesiri bilinmemektedir. Tavsiyem; suyunuzu nasıl daha fazla içebiliyorsanız (limonlu,tarçınlı,sıcak,soğuk vs.) o biçimde için ve kesinlikle günlük gereken ölçüsü tamamlayın.

Okumaya Devam

Trendler