Varis Çorapları

Sahara çölünde Thassili mağaralarında bulunan M.Ö 5 000 yılına dayanan fotoğraflarda birinci varis çorapları olduğu düşünülen fotoğraflara ulaşılmıştır. Çorap denilince aklımıza çorap gelmesi bunlar daha çok bandaj olarak kullanılan dokumacılık eserleridir.

Eski Mısır Papirüslerinde (Eberus-Smith) kompresyon (baskı) yapan bandajlar görülür.

Romalı askerler de uzun yürüyüşlerde yorulmamak için ayaklarına bandajlar sararlardı.

Hipokrat bilhassa bu bandajları varise bağlı kanama ve yaralar nedeniyle önerdiği bilinmektedir.

14 YY’ da Avrupa’da hekimler bandajları yaygın bir şeklide kullanmaya başladılar.

Birinci periyotlarda hayvan derisi (köpek) kullanılıyordu. Bunlar tabi ki elastik değillerdi.

1885 yılında Dermatolog Paul Unna Çinko kaplı ayakkabıları dermatit için kullanmaya başladı. Öğrencisi Fischer bu tıp ayakkabıları Toplardamarda Pıhtı hastalığını tedavi etmek için kullandı.

Elastik bandajların kullanıma girmesi içim 1839 yılında Charles Goodyear’ın plastik üretmesi bir başlangıç oldu.

Birebir yıl Dr. John Watson (Sherlock Holmes) elastik bandajları birinci kere hastalarda kullanmaya başladı. Bunlar çok rahat kullanılan eserler değildi.

Sonraki yıllarda dokumacılık sanayisinin gelişimi ile daha kullanışlı eserler ortaya çıktı.

Günümüzde kullanılan elastik bandajların ve varis çoraplarının kullanımı ise 1960’lı yıllarda olmuştur.

Varis çorapları ve elastik bandajlar nasıl çalışır.

ÖDEM: Kapiller sistemden olağanda hücreler ortası sıvıya mesken hücreye sıvı transferindeki en büyük güç kanda oluşan hidrostatik basınçtır. Hücrelerdeki atık hususların geri dönüşü de bu basınca bağlıdır. Şayet rastgele bir nedenden bu bölgede sıvı birikimi ‘’ ödem’’ olarak isimlendirilir. Elastik bandaj ve varis çorapları ile uygulanan baskı bu bölgede sıvı birikimini önler.

Bedenimizde bu bölgede oluşabilecek birikimi ortadan kaldıran hücrelerin yedek bir kanalizasyon sistemi ‘’lenfatik sistem’’ bulunmaktadır.

ì Elastik bandaj ve varis çoraplarının oluşturduğu kompresyon (baskı) bu lenfatik drenaj sistemini daha aktif çalışmasına enden olur. Böylelikle ödemin gelişmesi bir de bu sistem aracılığı ile önlenir.

Hem kandan hücrelere geçiş (kapiller filtrasyon) hem de geri emilim (reabzorpsiyon) artar.

Cilde yakın bölgelerde kapiller sistemden hücreler geçiş etabında proteinden çok sıvı geçişi olur. Böylelikle protein içeriği düşmeyen kan sıvıyı daha kolay geri alır.

İdman üzere kompresyon tedavisi lenfatik drenajı arttırdığı gösterilmiştir.

Pekala, bu elastik bandaj ve çoraplar ne kadar sıkı olması konusunda bir temel oluşturur.

Çalışmalar göstermiştir ki; Ayakta iken 15 mm Hg (cıva) basınç toplardamar çaplarını düşürmektedir.

Hatta ayak bileğinde 18 mm Hg kasıkta ise 8 mm Hg üzere baskı ile toplardamar deveranı önemli formda yükselmektedir. İşte bu basınçlar bizim kullandığımız varis çorapları sınıflamasında dikkat edilen basınçlardır.

Ayak bileğinde uygulanan 20 mm Hg basınçta deveranın artmasına önemli katkıda bulunur.

Uygulanan basınç 42 mm Hg’ya çıktığında toplardamarlar önemli formda daralmakta 82 mm Hg’ya çıktığında ise büsbütün kapanmaktadır. Bu sayı sınırdır. Kullanılmaz. Niçin kullanalım ki? Bu basınçlar ayakta durduğunuzda bile toplardamarlarda hiç kapakçık olamasa bile kanın geri kaçışını engellemektedir

30-49 mm Hg basınç uygulandığında önemli venöz yetmezliği olan olgularda da katkı sağlanmaktadır.