Halk ortasında kozmetik bir sorun olarak bedellendirilen varis, aslında toplardamarların işlevlerini yerine getirememesinden kaynaklanan, bir deveran hastalığı olan venöz yetersizliğin değerli bir belirtisidir. Toplardamarları etkileyen bir sorun olarak varis, atardamar hastalıklarına oranla beş kat daha fazla karşımıza çıkmaktadır. Bu bakımdan, sıkça karşımıza çıkan ve tedavi edilmediğinde evvel ömür kalitemizi, daha da ilerlemesi durumunda ise hayatımızı tehdit edebilecek boyutlara ulaşan varisin ne olduğuna ve semptomlarına değinmek yararlı olacaktır.
Varis Nedir ve Semptomları Nelerdir?
Sistematik işleyen bir sistem olarak bedenimizde, toplardamarlar (venler) sirkülasyon sistemi için değerli bir işleve sahiptir. Kalp tarafından pompalanan pak kan arterler tarafından bedene dağıtılır ve ayak parmak uçlarına kadar getirilir. Ayak parmak uçlarına kadar getirilen kanın, yine temizlenmesi için kalbe ve akciğerlere geri gönderilmesi misyonu bacaktaki toplardamarlara aittir. Lakin, damarlarda bulunan ve kanın hakikat akışını gerçekleştirmeye yardımcı olan kapakçıklar (valfler) bozulduğu vakit sirkülasyon sistemi işlevlerini yanlışsız biçimde gerçekleştirememekte ve kan kalbe gerçek kaçabilmektedir. Bu noktada, damarlarda meydana gelen ve bütün bir deveran sisteminin bozulmasına sebep olabilen durum, varis ismini almaktadır. Varis, temel misyonu kanın oksijenlenmesini sağlamak ve dolanıma yine katılması için kanı taşımak olan toplardamarlardaki kapakçıkların bozulmasıyla meydana gelen durumdur. Bu kapakçıkların bozulmasıyla, oksijenlenmiş kan üste taşınamamakta, damar içinde birikerek varis halini almaktadır.
Varisler; tartı hissi, ağrı, şişlik, parestezi, gece krampları, yorgunluk ve kaşıntı, huzursuzluk üzere hislerle semptomlar oluşturabilmektedir. Genel itibariyle varisin kendini gösterme durumlarını şu biçimde sıralayabiliriz:
- Yeni ve berbat görünen damar oluşumları meydana gelmesi; 1-2 mm çapında, örümcek ya da ağaç kökü görünümünde, koyu bir noktadan etrafa yayılan kırmızı, mor ya da mavi renkli ince kılcal damarlar oluşmasıyla varis kendini göstermektedir.
- Gözle daha net görülebilecek, 3-4 mm çapında mavi- yeşil görünümlü damarlar oluşmasıyla,
- Cilt altında çubuk makarna ve fındık üzere görünen damarlar meydana gelmesiyle de ortaya çıkabilmektedir.
Varis tedavisinde, hangi hastaya hangi tedavi metodunun uygulanacağı varislerin durumuna nazaran belirlenmektedir. Bu nedenle varislerin durumunu belirlemek maksadıyla, fizik muayenenin yanı sıra, doppler ultrasonografi çekilmesi gerekmektedir.
Skleroterapi Nedir?
Bedende, şiş, koyu renkli, düz olması gerekirken sıklıkla kıvrımlı, büküntülü ve olağandışı derecede genişlemiş halde ortaya çıkan varisler, skleroterapi usulüyle tedavi edilebilmektedir. Variköz ven olarak da isimlendirilen varislerin yok edilmesi gayesiyle, sklerozan unsur enjeksiyonu yapılması prosedürü, skleroterapi ismini almaktadır. Sklerozan husus, tıpta sık kullanılan tabirlerden biridir ve sertleştiren manasına gelmektedir. Uygulanmasıyla, kıvrımlar ortaya çıkmış ve olağandışı derecede genişlemiş olan damarların kurutulması sağlanabilir.
Skleroterapi prosedürüyle, enjekte edilen sklerozan husus damarların büzüşmesine ve kurumasına imkan sağlamaktadır. Biriken küçük kılcal damarlar yoluyla bir damar izi oluşturulmakta ve biriken kan sağlıklı damarlara böylece yönlendirilebilmektedir. Oluşan damar izi ise, dokular tarafından absorbe edilip kaybolmaktadır. Yani, damar içine enjekte edilen ilaç yoluyla damar kapatılmakta, bu süreçte kan akışı sağlıklı damarlara yönlendirilmekte ve böylelikle varisli damarlar, vakit içinde beden tarafından ortadan kaldırılmaktadır.
Günümüzde sklerozan unsur olarak, hipertonik serum fizyolojik, sodyum tetradesil sülfat, polidokanol, etil alkol olmak üzere birçok husus kullanılmaktadır. Türkiye’ de skleroterapi yolunda enjekte edilen ilaç ise daha çok, polidokanoldur. Skleroterapi prosedürü, çapı 1-4 mm ortasında olan varislere uygulanmaktadır.
Skleroterapi formülüyle bedene enjekte edilen sklerozan hususun enjekte edilme prosedürü farklılaşabilmektedir. Hatta skleroterapi prosedürü enjekte sistemine nazaran 2’ye ayrılmaktadır. Bu sistemler:
- Direk sıvı olarak enjekte sistemiyle skleroterapi; kılcal damarların tedavisinde %0,5’lik polidokanol havayla karıştırılmadan sıvı olarak PPD iğnesiyle enjekte edilmektedir. Bu iğnelerin hacmi çok küçük yapıdadır ve hasebiyle köpük hazırlamaya uygun değildir.
- Köpük skleroterapi usulü; damarlara enjekte edilen sıvı sklerozanın hava ile karıştırılarak köpük olarak enjekte edilmesi tekniğidir. Köpük skleroterapi için daha çok, 23-25 G kelebek iğneler kullanılmaktadır. Köpük skleroterapi sırasında hastalara tek seansta verilen hava ölçüsü 8 ml’yi geçmemelidir. Kullanılacak olan ilaç ölçüsü, hastanın beden tartısına nazaran şimdi sürece başlamadan evvel planlanmalıdır.
Skleroterapi tesirli ve kısa süren bir süreçtir.
Skleroterapinin Uygulanmasının Sakıncalı Olduğu Durumlar Nelerdir?
- Gebelik yahut emzirme periyodu; süt ve ilaç geçişi olan devirler olduklarından, bu periyotlarda skleroterapi metodu uygulanması fetal hasar riski oluşturmaktadır
- Önemli alerjik yahut bronşiyal astımı bulunan hastalar için sakıncalı bir yol olabilmektedir.
- Yaşlı hastalarda; 70 yaşından büyük hastalarda uygulanması risk taşımaktadır.
Doğum denetim hapı kullanan hastalarda tedavinin kullanılmasında bir sakınca görülmemektedir. Lakin geçmişte pıhtılaşmayla ilgili sorun yaşamış bireylerin tedaviye uygun olup olmadığı, hekim tarafından yapılan tetkikler sonucunda belirlenebilmektedir.
Varis Tedavisinde Yapıştırma Sistemi
Varis tedavisinde yapıştırıcı prosedürü; tıbbi bir yapıştırıcı husus olan siyanoakrilatın, varisli damarlara enjekte edilmesi yoluyla gerçekleştirilen usuldür. Siyanoakrilat enjekte edilen varisli damarlar, bu tıbbi yapıştırıcı husus yoluyla birbirine yapışmakta ve ortadan kaldırılmaktadır. Tıbbi yapıştırıcı husus, bir katater, yani ince bir tüp yoluyla varisli damar içine yerleştirilmekte, sonrasında damar kapatılmakta ve doğal olarak kan akışının bacaktaki öbür sağlıklı damarlara geçişi sağlanmaktadır.
Varis tedavisinde yapıştırma usulü sırasında anestezi kullanılmamakta, kesi ve dikiş yapılmamaktadır. Hasebiyle hasta günlük hayat akışına kaldığı yerden devam edebilmektedir.
