Dünyada ve ülkemizde kalp sıhhatinin kıymeti gitgide artmaktadır. Günümüzde kalp sıhhatinin daha uygun anlaşılması, önerilen korunma formüllerinin uygulanması, teşhis yollarındaki gelişmeler ve tedavi edici modellerdeki fecî ilerlemelere karşın dünyada mevt nedenlerinin başında hala kalp ve damar hastalıkları gelmektedir. Ülkemizde de durum farklı değildir. Maalesef kalp hastalıkları ülkemizde de mevt nedenlerinde birinci sırayı almaktadır. Koroner kalp hastalığı da çağımızın hastalığı olarak hayli genç yaş kümesinden tutun da yaşlı bireylere kadar toplumu tehdit etmektedir. Koroner kalp hastalığı yahut kalp damar hastalıklarından korunmanın en kıymetli hususlarından biri de nizamlı idmandır. Düzenli idman ve spor yapılması koroner kalp hastalığında değiştirilebilir risk faktörlerinden birinin ortadan kaldırılması manasına gelir.
Sporun sistemli yapıldığı takdirde kalp sıhhati açısından faydalı tesirleri olduğu gösterilmiştir. Kilo kaybını sağlaması, kan basıncı denetimini kolaylaştırması, diyabette kan şekeri denetimini güzelleştirmesi, kan lipitlerini olumlu olarak etkilemesi kalp-damar sıhhati açısından faydalı tesirlerdir.
İdman, kalbimizi, akciğerlerimizi, kemiklerimizi ve kaslarımızı güçlendirir. Gücümüzü artırır, kilomuzu ve kan basıncımızı denetim etmemize yardımcı olur. Gerilimle başa çıkmamızı sağlar ve uykumuzu tertibe sokar. Daha düzgün görünür, kendimizi daha yeterli hissederiz.
Dünyada nizamlı idmanın yani sporun kalp damar hastalıklarında ne kadar yararlı olduğunu gösteren pek çok bilimsel çalışma vardır. Kalp hastalarına önerilen idmanlarla hastaların 1 yılda kalp damar hastalıkları tarafından sorun yaşama oranlarında kıymetli azalma tespit edilmiştir.
Tekrar 8440 hasta üzerinde yapılan 32 farklı deneyin meta tahlilinde, kalp krizi sonrası izlemeye alınan hastalarda idmanın mevt riskinde %31 azalma sağladığı gösterilmiştir.
Görüldüğü üzere sporun kalp sıhhati açısından yararları bilimsel olarak kanıtlanmış durumdadır. Lakin bu demek değildir ki herkes her sporu her vakit yapabilir.
Son yıllarda sportif aktiviteler sırasında beklenmedik ani ölümlere sık rastlanılmaktadır. Gençlerde spora bağlı ani vefatlar; şaşırtan ve trajik olaylardır. Sporla ilgili ani vefatlar bir taraftan doktorların dikkatini çekerken, başka taraftan ebeveynlerde, spor yapan ve yapmak isteyenlerde tasa uyandırmaktadır. Onun için spora bağlı ani ölümlerin altında yatan nedenleri ve alınması gereken tedbirleri bulup ortaya çıkarmak son derece kıymetli bir hale gelmiştir.
Sportif aktivitelerde ortaya çıkan ani vefatlar travmatik ve kardiyak nedenlerden kaynaklanmaktadır. Çoklukla kardiyak ani ölümlerin nedenlerini kalp krizi, doğuştan kalp hastalıkları ve kalp kapak hastalıkları oluşturmaktadır. Hipertrofik Kardiyomiyopati, Miyokardit ve Koroner Arter Anomalileri en değerli nedenlerin başında gelmektedir. ( Kalp kası ve kalbi besleyen damarlarla ilgili hastalıklar ) Travmatik ölümlerde ani mevt nedeni belirli iken kardiyak nedenli ani ölümlerde mevt nedeni lakin otopsi yapılarak belirlenmektedir.
Spora bağlı ani ölümlerin görülme sıklığı 1/200.000 ‘dir. Gençlerde sportif aktivitelerde ortaya çıkan ani vefatlar erkeklerde kızlara oranla daha fazladır. Bu risk yaşla birlikte artmaktadır. Otuz yaş üstünde 100 kat daha fazladır.
Önerilen spor tipleri tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklete binme, hafif tempolu koşma üzere egzersizlerdir. Lakin rekabete dayalı dayanıklılık isteyen sporlara başlamadan evvel bir doktorun denetimi gereklidir. Bunun nedeni, istenmeyen olaylara ve hatta ani vefata neden olabilecek potansiyel olarak tehlikeli yapısal kalp hastalıklarının teşhisinin konularak hastanın hayatının kurtarılabilmesidir. Bu bakımdan spora ve bilhassa de dayanıklılık isteyen sporlara başlamadan evvel kalbinizi denetim ettirmeniz yerinde olur.
Pekala kalp hastaları spor yapacak mı? Elbette evet lakin hastalara en kıymetli tavsiyemiz , ağır sporlardan kaçınmalarıdır. Bedenin tartısını ya da dışarıdan yük kullanarak bir grup sporlar yapmaları önerilmemektedir. Barfiks, imtihan ve halter üzere ağır sporlardan kaçınmak gereklidir. Spor, yemeğin üzerinden en az 3 saat geçtikten sonra yapılmalıdır. Sporda nabzın denetimi de çok kıymetlidir. Aktivite sırasında nabzın bir buçuk katına çıkması kabul edilebilir. Bunu istikrarda tutmak için yarım saatte bir 10 dakika orta ile nabız sayısı denetim edilerek aktiviteye devam edilmelidir. Hastalara; yürüyüş, yüzme, masa tenisi, dans üzere bir ekip sporlar tavsiye edilmektedir. Partner ile yapılan sporların, teşvik açısından büyük faydaları vardır. Tenis ve dans bunların başında gelmektedir. Fakat kalp hastaları tenis oynamalı asla tenis maçı yapmamalıdır. En kolay yapılabilen spor, yürüyüş olduğundan, yürüyüş bantlarında spor ile bel ve eklem sorunları olan şahıslar için de tabiat yürüyüşleri uygundur. Bunun için de koşudan fazla günde 45 dakikalık bir tempolu yürüyüşü daha çok önermekteyiz.
Ekseriyetle 35 yaş üzerinde kimselerin spor yapmaya başlamadan evvel kardiyak istikametten araştırılmaları gerekir. Bunun için fizik muayene, EKG, gerekirse ekokardiyografi ve antrenman testiyle değerlendirilmeleri gerekir. 35 yaş üzeri olan ve koroner kalp hastalığı için en az bir risk faktörüne sahip kimselerde spora başlangıç öncesi efor testini katiyen önermekteyiz.
Sonuç olarak sıhhat için spor kaidedir. Bunu sağlamanın yolu sporu ömrümüzün bir kesimi olarak kabul etmektir. Ancak unutmamalıyız ki bunu da fakat sağlıklı bir kalple gerçekleştirebiliriz.
