PRP (Plateletten Zengin Plazma) - Doktor Makaleleri
Bize ile Bağlan

Ortopedi ve Travmatoloji

PRP (Plateletten Zengin Plazma)

Yayınlanan

üzerinde

Vücudumuzda herhangi bir hasar oluştuğunda ve iyileşme ile ilgili bir sıkıntı var ise doğal kaynaklardan iyileşmeyi hızlandırmak için biz doktorların faydalandığı yöntemler vardır. Biyolojik ajanları kullanmakta bu yöntemlerden bir tanesidir.

Biyolojik ajanlar kabaca 3 e ayrılır.

1-Mezenşimal (öncü) kök hücre: Kemik iliği ve yağ doku, kök hücrenin ana kaynaklarıdır. Kemik iliğindeki kök hücreler ya aspire edilerek hazırlanıp hasarlı dokuya verilir veya kıkırdak problemlerinin bazılarını çözmek için ameliyat sırasında kullanılan mikro kırık tekniği ile kemik iliği hücreleri direk olarak hasarlı bölgeye getirilmeye çalışılır.

Kemik iliği haricinde diğer kaynak yukarıda bahsettiğim gibi yağ dokudur. Yağ doku için karından veya diz çevresinden alınan yağ doku hücreleri kullanılabilir ve oluşan ürün hasarlı bölgeye verilir.

2- PRP :

3-Büyüme faktörleri/sitokinler

Görüldüğü üzere bilinenin aksine PRP bir kök hücre değildir ama bir çok alanda kullanılan faydalı bir üründür.

PRP nin ana kaynağı trombositlerdir. Trombositler kemik iliğindeki megakaryosit denilen öncü hücrelerince oluşturulan şekilli kan elemanlarıdır. Hasarlı damardan dışarıya çıktıklarında aktive olurlar, hasarlı yere çökerler ve pıhtı oluştururlar. Trombositler aktive olunca dallar oluşturup hasarlı doku etrafına yayılırlar. Bu nedenle bazı PRP uygulamalarında aktivasyon sürecini hızlandırmak için aktivatörler kullanılmaktadır.

Bu aşamada yani aktive olunca trombositler içerisindeki pıhtılaşma ve doku iyileşmesine katkı sağlayan biyoaktif proteinleri yani büyüme faktörlerini ortama salgılanır ve böylece yara iyileşmesinde anahtar rol oynarlar. Ayrıca beyaz kan hücrelerini de aktive ederek ölü hücreleri dokudan uzaklaştırırlar.

Trombositler içinden ortama salınan ve sayıları 30 dan fazla olan bu büyüme faktörlerinin en önemlileri ve kabaca fonksiyonları şunlardır.

Platelet derived growth factor (PDGF) – Hücre ayrışmasını ve yeniden damarlanmayı hızlandırır. Kemikte protein sentezini, kollajen ve matrix üretimini stimüle eder.

Vaskülerendotelyalgrowth faktör (VEGF) – yeniden damarlanmayı hızlandırır

Transforming growth faktör β grubu (TGF- β) – Yaklaşık 303 faktör bu gruptadır. Fibrozis ve kas ve kemik hücresi dengesininde anahtar rol oynar. Fibroblastgrowth faktör (FGF) – Kas hücresi çoğalması için uyarıcıdır

Epidermalgrowth faktör (EGF) – Epitelyal ve mezenşimal hücre arttırıcıdır

Hepatositgrowth faktör (HGF) – Yeniden damarlanmayı hızlandırır

İnsülin benzeri growth faktör (IGF) – Kas ve tamir hücresini uyarır.

Madem ki vücutta zaten var, PRP nin kullanılmasındaki amaç nedir.

Normalde kanda ml de 150-400000 arasında olan trombositler, PRP ile yapılan tedavide kanda olduğundan çok daha yoğun olarak hasarlı bölgeye verilir. Yani amaç fonksiyonel yara iyileştiricilerini daha yoğun olarak hedef alana koymak ve doğal yara iyileşme yeteneğini arttırmaya çalışmaktır

Hazırlanan sıvıdaki trombosit sayısının tam olarak ne kadar olması gerektiğine dair bir kanıt yoktur. Hedef 1 ml de 1 milyon trombosit yakalamaktır.

Piyasada çok fazla PRP ile ilgili ürün ve kullanım şekli vardır. Bunlar arasında

-Alınan kan miktarı

-Kanın alındığı tüpün özelliği

-Santrifuj süresi

-Santrifuj sayısı

-Kullanılan pıhtılaşmayı engelleyici ajan

-Preperatta lökosit varlığı

-Aktivatör kullanımı ile ilgili olarak birçok fark vardır. Aslında hepsindeki ortak amaç daha önce de belirtildiği gibi yoğun tromsosit elde edilmesidir.

Bu farklar nedeniyle sınıflama ihtiyacı doğmuş ve PRP içeren sıvılar lökosit denilen diğer bir kan hücresinin de varlığına göre kabaca 4’e ayrılmıştır.

1-Pür platelet rich plazma (P-PRP): Yani lökosit içermeden sadece trombosit içerenler.  Örnek: Vivostat PRF, AnituaPRGF, Nahita, Arthrex PRGF.

2-Lökosit ve platelet rich plazma (L-PRP) hem lökosit hem de trombosit içerenler.  Örnek: Curasan, Regen, Plateltex, SmartPRP, PCCS, Magellan, GPS III.

3) Pure platelet rich fibrin (P-PRF) veya lökositten fakir platelet rich fibrin

Ürün şekli farklı olan ama içinde lökosit olmayan PRP. Örnek: fibrinet

4) Lökosit ve plateletrich fibrin (L-PRF) Ürün şekli farklı olan ve içinde lökosit de olan PRP. Örnek: Choukroun PRF

Ürünün içerisinde lökosit içeriği kullanıcılar arasında görüş ayrılığı olan bir konudur. Bazı yazarlar lökositin olmasını önerirken bazı yazarlar önermemektedir. Kimi tendon problemlerinde lökositin olmasının iyileşmeyi hızlandırdığını içeren yayınlar vardır.

PRP diş hekimliği, maksillofasyal cerrahi, plastik cerrahi, ortopedi, spor hekimliği, dermatoloji ve kardiyotorasik cerrahi de kullanılmaktadır. Kozmetik amaçla dahi kullanım alanı vardır.

Ortopedi de başlıca kullanım alanlar ise tendon, kas ve kıkırdak problemleri, kırık iyileşmesi, bağ yaralanmaları, omuz problemleri ve yüzeyel yara problemleridir.

Kesin kontrendikasyon olarak belirtilmese de ve her ne kadar ciddi bir yan etki yayını olmasa da kanser hastalarında ve hamilelikte önerilmemektedir.

Okumaya Devam
Reklam
Yorum İçin Tıklayın

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Ortopedi ve Travmatoloji

Kemik Sağlığı İçin Spor ve Egzersiz

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

Op. Dr. Bülent Diri, “Kemiğin kullanımı ve kalitesini arttırabilmek için spor ve egzersizi hayatımızdan çıkarmamalıyız” dedi”

Yaşlılık hekimliği ya da Geriatrinin yaşlılık dönemindeki sağlık sorunları ve bu sorunların tedavileriyle ilgilenen tıp dalı olduğunu ifade eden Medicana Samsun Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümünden Op. Dr. Bülent Diri, “Geriatrik yaş grubu medeniyetin, teknolojinin gelişmesiyle birlikte ilerlemiştir. Eskiden yaşam ömrü 30’lu yaşlardayken yaşam koşullarının daha iyi hale gelmesi , sağlık ve tarım alanındaki devrimlerle birlikte insan ömrü uzamıştır. İnsan ömrünün uzamasının getirisi de götürüsünde vardır. İleriki yaş grubunda geriatri problemleriyle daha çok karşılaşıyoruz. Kemik ve kalitesinin ilerleyen yaşlarda düşmesineyse osteoporoz diyoruz. Kadınlarda daha çok rastlansa da her iki cinsinde ortak hastalığıdır. İlerleyen yaşla birlikte daha çok görülmektedir. Demir ve kalsiyum kemiği besler. Güneşten faydalanmamak risk faktörü oluşturuyor. D vitamini özellikle covit döneminde de oldukça önem arz etmektedir. Kalsiyum kemiğin ana yapıtaşlarındandır. Kalsiyum ihtiyacımızı ise süt ve süt ürünlerinden karşılayabiliriz. Endüstriyel topluma doğru gidiş fabrikalaşmaya yöneliş beslenme alışkanlıklarımızı değiştirdi” ifadelerini kullandı. 

KEMİK KALİTESİ İÇİN D VİTAMİNİ VE KALSİYUM 

Op. Dr. Bülent Diri,  “ Hayvansal gıdaların düzenli tüketilmesi, güneşten alınamayan  D vitaminin takviye olarak alınması önemli bir korunma yöntemidir. Kemik kalitesinin genç yaşta korunması oldukça önemli. Kemiğin kullanımı ve kalitesine dikkat etmeli , spor ve egzersizi hayatımızdan  çıkarmamalıyız.  Beslenme, yaşam tarzı ve spor osteoporoz etkileyen önemli etkenlerdir.  Osteoporoz basit tramvayla kırık oluşumuna  sebep vermektedir. Ev içinde düşme olduğunuz yerde basit hareketle kırılmalar oluşabilir. Süngerimsi kemiğin yoğunlukta olduğu bölgelerde kırık daha fazla görürüz. Kalça, el bilek kırıkları ve omur kırıkları oldukça sık rastladıklarımızdır. Kalça kırıkları oldukça önemlidir ve daha çok cerrahiye başvururuz. Hastayı hızlıca ayağa kaldırmak hedefimizdir. “dedi.

Okumaya Devam

Ortopedi ve Travmatoloji

PRP Nedir? Ne İşe Yarar?

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

PRP ( Platelet Rich Plasma ) yanı trombositten zengin serum demektir. Biyolojik bir tedavi şeklidir ve son yılarda tıbbın bütün alanlarında iyileşmeyi uyarma, hızlandırma,hücre yenileyici etki gösterme amacıyla yapılan gelişim gösteren bir tedavi yöntemidir.

Amaç hastalıklı ya da yaralanmış dokuya vücudun doğal yollardan  yeteri kadar ulaştıramadığı doku iyileştirici-hücre yenileyici kan elemanlarını, kişinin kendi kanının alınıp dış ortamda ayrıştırıp daha yoğun olarak hazırlanarak  hasarlı ya da hastalıklı dokulara uygulamaktır. İyileştirici- hücre yenileyici kan elemanlarından en önemlisi  trombosit denilen hücre parçacıklarıdır.

PRP  tedavi  yöntemi  ile bu trombositler  yaralanmış ya da hastalanmış dokulara yoğun bir şekilde enjekte edilerek ya da jel haline getirilmişse açık cerrahilerde istenilen cerrahi alana yerleştirilerek  o bölgenin yeniden canlanması ya da doku onarımın daha yoğun ve hızlı bir şekilde harekete geçmesi sağlanır. 

Nasıl hazırlanır ve nasıl uygulanır?

Prp hazırlama kiti kullanılarak, uygulama alanının boyutu ve hastalığın doğasına göre  kişiden 10-60 ml kan alınır. Kan santrifüj cihazı ile ayrıştırılarak istenmeyen diğer hücreler uzaklaştırılır ve 2-7 ml miktarında trombsitten zengin serum elde edilir.işte bu serum içinde normalin 5-10 katı kadar trombosit ve dolayısıyla büyüme faktörü vardır. Serum içindeki hücre çeşitliliği, pıhtılaşma durumu ve trombositleri uyarıcı madde eklenme durumuna göre 4 tip serum elde edilebilir. Hangi tip prp hazırlanacağı hastalığın yada yaralanmanın  doğasına göre değişir. Hazırlanan trombositten ve dolayısıyla büyüme faktöründen zengin  prp sıvısı ya da jeli hastalıklı yada yaralanmış dokuya enjekte edilerek ya da açık cerrahilerde istenen doku alanına yerleştirilerek yöntem uygulanmış olur. 

PRP ilaç mıdır ve yan etkileri var mıdır ?

Prp bir ilaç olmayıp biyolojik bir tedavi şeklidir. Yani vücudun kendi doğal büyüme faktörlerini ayrıştırıp daha fazla miktarda hasarlı- bozulmuş dokulara vermektir. Kendi kan elemanları dışında  herhangi bir madde içermez. Bu yüzden vücuda yabancı bir madde girişi olmadığından herhangi bir istenmeyen organ yada doku sorunu olmaz. Kortizon içermez ve dolayısıyla kortizonun bilinen yan etkileri oluşmaz. Her enjeksiyon yönteminde olduğu gibi enjeksiyona bağlı bir miktar ağrı olabilir. En önemli sorun ise özellikle eklem uygulamalarında enfeksiyon riskidir. Bu yüzden uygulamanın hastane şartlarında ve sterilite kurallarına uyarak yapılması gerekir.

Prp’nin uygulandığı kas iskelet sistemi yaralanmaları ve hastalıkları genel hatlarıyla şunlardır:

-Tendon ve tendon kemik birleşim yeri sorunları, 

-Sporcularda kas yaralanmaları,

-Diz bağ yaralanmaları,

-Patellar tendinit,

-Kondromalazi,

-Kıkırdak sorunları ve kireçleme,

Prp uyguladıktan sonra yapılması gerekenler nelerdir;

Öncelikle büyüme hormonlarının başlattığı onarım sürecini engelleyebileceğinden  antiinflamatuar ilaçlar kullanılmamalıdır. Uygulama alanında enjeksiyon ve hacim etkisine bağlı olarak ağrı ve bir miktar kızarıklık olabilir. Basit ağrı kesici ve bandajlama ve istirahatle   rahatlama sağlanır. Prp uygulanan  dokunun dinlendirilmesi önemlidir. Onarım süreci devam eden doku üstüne yüklenme yapmak onarım aşamasındaki doku bütünlüğünü bozar. Yaralanmış ya da  hastalıklı dokunun boyutuna ve  durumuna göre değişmekle beraber 2-6 hafta dinlendirme süresi  olmalıdır.

Okumaya Devam

Ortopedi ve Travmatoloji

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) Nedir ve Ne İşe Yarar?

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

Tıbbın bütün alanlarında, görüntüleme yöntemleri içinde en ileri ve en üst basamak görüntüleme yöntemidir. Açılımı ‘’manyetik rezonans görüntüleme’’ olup mr yada mrg olarak da yazılır. Konuşma dilinde, MR; ‘’emar ‘’olarak söylendiğinden halk arasında EMAR olarak bilinir.

Güçlü bir mıknatıs ortamı sağlayan cihaz radyofrekanslar sayesinde vücuttaki su ve yağ dokusu içinde bol miktarda bulunun hidrojen ve nötron atomlarının hareketlerini kayıt edip, değerlendirerek ve bilgisayar ortamına aktararak görüntü oluşturur. Vücuttaki bütün doku ve organların; kesitlere ayrılarak ve farklı yönlerden bakılarak ayrıntılı bir şekilde adeta resimleri çekilir ve kaydedilir.

Hangi durumlarda emar çekmek gerekir?

Emar çektirmeden önce, her zaman ilgili branşın hekimi hastayı dinler, muayene eder ve ilk basamak rutin tetkikleri yaptırır. Sonra bir ön tanı yada neden emar çektirdiğinin gerekçesini ve düşüncesini yazarak hastayı mr tetkiki için sevk eder. Emar istemini yapan hekim, radyolog ve emar teknisyeni iş birliği içinde çalışmalıdır. 

Kas-iskelet sisteminin hemen bütün hastalıklarında ve yaralanmalarında;gerek erken tanı ve tanıda, gerek tedavi planında ve mevcut sorunun geleceğini saptamada emar tetkiki gerekli olabilir. Bütün eklem sorunlarının saptanması,spor yaralanmasına bağlı bağ ve kas yaralanmalarının tanısı ve tedavi planlanması, tümörlerde, gizli kırık ve kemik erimesi gibi sorunların saptanmasında,ameliyat sonrası onarılan dokuların takibi ve değerlendirilmesi gibi birçok durum için emar çekimi yapılabilir.

Hangi durumlarda kişi emar cihazına giremez ve emar istemi yapılmamalıdır?

Kafa içinde metalik damarsal klips olanlar,kalp pili,otomotik ritm düzenleyici kalp cihazı olanlar(otomatik defibrilatör ve biostimülatör),bazı sürekli ilaç veren ve vücuda yerleştirilmiş cihazı olanlar(infüzyon cihazı),iç işitme cihazı olanlar ve metalik yabancı cisimleri olanlar kesin mr cihazına giremezler.

Hamileliğin ilk 3 ayında, orta kulak protezi ve penis protezi dikkat edilmesi gereken ve zorunlu olmadıkça çekilmemesi gereken durumlardır ve emar çekimine kısmi engel oluşturan durumlar olarak bilinir.

Genel olarak iç ortopedik cihaz ve protezi olan hastalar güvenle emar cihazına girebilirler. Fakat demir elementi içeren cihaz ve protez varlığında emar görüntülerinde bozulma yada bulanıklık olabilir. Dıştan konulan ve emar uyumlu olmayan metal ortopedik cihaz varlığında kişi emar cihazına giremez.

Emar çekimine gelmeden önce neler yapılmalıdır?

Anestezi altında çekim yapılmayacaksa aç kalınmasına gerek yoktur.özel bir durum yoksa herhangi bir ilaç kullanmaya yada ilaç alınmasına gerek yoktur. Ultrasonda olduğu gibi idrar sıkışıklığına gerek yoktur.

Fakat bebek yada çocuk çekimlerinde yada kapalı alan korkusu olanlarda anestezi altında çekim yapılacaksa doktorunuzun bilgilendirdiği şekilde hazırlık olması gerekebilir.

Emar nasıl çekilir ve çekim esnasında nelere dikkat etmek gerekir?

Mr cihazına giren kişiye mr önlüğü giydirilmelidir. Hastanın üzerinde küçük yada büyük hiçbir metal eşya olmamalıdır. Örneğin kolye,küpe,kemer,anahtarlık vs…

Çekim sırasında özellikle çekim yapılacak alan olmak üzere görüntü paraziti olmaması için hareket edilmemelidir. Bazı çekimlerde teknisyenin komutu ile bir süre nefesin tutulması gerekebilir. 

Emar nasıl çekilir? 

MR çekilecek hasta, MR cihazına sokulduktan sonra, mr ile tetkik edilecek bölgeye özel tasarlanmış coil denilen ve anten özelliği olana cihaz yerleştirilir. Daha sonra teknisyen, çekim yapılacak yerin, tam cihazın içine gelecek şekilde ayarlamalar yaparak sabit kalmasını sağlar ve çekime başlanır. Çekim süresi,emar cihazının mıknatıs gücüne, güncelleme durumuna, çekim sayısına, çekilecek bölgenin ve hastalığın durumuna göre değişmekle beraber 15-45 dakika sürebilir. Mıknatıs gücü yüksek ( 1 tesla ve yukarısı yüksek mıknatıs gücü kabul edilir) emar cihazları ile emar çekim süresi belirgin olarak kısa sürer.)

Emar cihazının tesla gücü ne demektir ve ne işe yarar?

Tesla emar cihazının manyetik gücünü yani mıknatıs gücünü tarif eder. 1 tesla üstü yüksek manyetik alan, 0.3 teslanın altı düşük manyetik alan olarak tanımlanır. Açık emar cihazlarında düşük manyetik alan oluşturulurken kapalı emar cihazlarında yüksek manyetik alan oluşturulur.

Tesla gücü yüksek emar cihazı, doku ve organların daha ince kesitler halinde incelenmesini mümkün kılar. Küçük alanların ;(örneğin çene eklemi,el, ayak – ayak bileği, kalp, böbrek gibi iç organlar vs…) ayrıntılı görüntülenmesini sağlar.daha kısa sürede çekim yapılır. 

Okumaya Devam

Trendler