Ergenlik Döneminde Yeme Bozuklukları - Doktor Makaleleri
Bize ile Bağlan
All On Four İmplant Tedavisi

Tüm Makaleler

Ergenlik Döneminde Yeme Bozuklukları

Ergenlik periyodu çocukluktan erişkinliğe geçişi sağlayan gelişimsel bir devir olup fizikî, ruhsal, hormonal ve toplumsal birçok değişiklik …

Yayınlanan

üzerinde

Ergenlik periyodu çocukluktan erişkinliğe geçişi sağlayan gelişimsel bir devir olup fizikî, ruhsal, hormonal ve toplumsal birçok değişiklik olacaktır. Bu periyotta büyüme ve gelişme süratle artmakta besin ve güç gereksinimi yükselmektedir. Ergenlik periyodu fizikî görünümün kıymet kazandığı ve bedenle ilgili hislerin değişiklik gösterdiği bir dönemdir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda, aile içi irtibatın ve toplumsal şartların, bilişsel, biyolojik ve ruhsal yatkınlığın, yeme bozukluğunu etkilediği ortaya çıkmıştır. Aile, davranışsal olarak rol modeldir yani ergenin beslenme tavırları, beden tartıları ve besin tüketimi konusunda değerli bir yeri vardır. Ekseriyetle çocuğun imajına çok kıymet veren ve kilo denetimi konusunda bilhassa eleştirel sözlerde bulunan ailelerin çocuklarında korku seviyesinin yüksek olduğu ve sık diyet yahut bulumik davranışların ortaya çıktığı gözlenmiştir. Toplumsal medya, aile ve arkadaş etrafı de bu gelişimsel devrin üzerinde baskı yaratmaktadır. Arkadaş kümelerinin da diyet konusunda baskı yahut görünüşe dayalı ayrımcılık yapması ergenlerin vücut imajını hayli etkilemektedir.

Anoreksiya Nervoza: Zayıf bir vücuda sahip olma isteği ve şişmanlık konusunda çok kaygının danışanı kilo vermek maksadıyla çeşitli davranışlara (kusma, çok idman gibi) yönelten yeme bozukluğudur.

Bulimiya Nervoza: Vücut yükünü denetim etmeyi amaçlayan davranış biçimlerini kapsayan bir tablodur. Danışanların denetim edemediği çok yeme ataklarından sonra kilo almayı engellemek için (kusma, çok antrenman yahut lavman gibi) kimi yolların kullanılmasıdır.

Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu: Kişinin belli bir vakit içinde (2 saatte bir gibi) ve birebir şartlarda birçok kişinin yiyebileceğinden çok fazla ölçüde yiyeceği kısa bir müddet içerisinde tüketmesidir. Bu birden gelen atakların tesirini giderebilmek için, kendini kusmaya zorlaması, idrar söktürücü ilaçlar kullanması yahut çok antrenman ile metabolizmayı hızlandırması üzere tedbirlerin alınmamasıdır.

Yeme bozukluğu olan ergenlerin ailelerinde daha fazla çatışma ve öfke, daha az yakınlık, daha az ahenk sağlama ve dayanak görülmektedir. Anoreksiya olan bireylerde daha yapışık aile ilgileri ve ebeveyn ilgilerinde daha az özerklik, aile üyelerinden yüksek beklentiler görülmektedir. Beslenme zahmeti ve sindirimle ilgili sorun yaşadıkları, yeme konusunda daha seçici/zor beğenir oldukları söylenebilir.

Bulimiya Nervoza da ise annelerin çocukları üzerinde daha fazla sözel denetim kullandığı söylenebilir. Ebeveynler çocukların kilosundan bağımsız olarak, çocukların yiyeceğe ulaşmasını kısıtlamakta ve yeme davranışlarını denetim etmektedir.

Ergenlerin yeme bozukluğu yaşamasının temelinde ekseriyetle ebeveynlerin yeme tavırları üzerinde kurdukları olumsuz denetim etme gereksinimleri vardır. Yiyeceklerin yasak besin haline gelmesi çocukların bu besine sevgisini daha da artırır. Bu denetim hali ileriki yaşlarda besin denetimine çok bir kıymet verildiği algısı yaratarak anoreksiya için risk faktörü oluşturur. Birebir vakitte çocuğun mizaç özellikleriyle birleşerek yeme denetiminde yetersizliklere ve tıkanırcasına yeme ve bulimiya için risk olabilir.

Peki, aileler ne yapabilir?

– Ebeveynlerin ergen üzerindeki eleştirel yorumlarını azaltması gerekmektedir.

– Denetleme davranışlarının bir kenara bırakılması gerekiyor zira bu davranış çocukların baskı altında hissetmesine ve bu davranışların artmasına neden olmaktadır.

– Ergenlerin yeme bozukluğu göstermesinin temelinde dış dünyadaki şeyleri denetim altında tutmakta yaşadıkları zahmet olabilir. Bu nedenle vücutlarını kendi denetimleri altında tutmaları, dış dünyaya göre daha kolay bir hale gelir. Bu noktada ebeveynlerin suçlamalarda ve çok müdahalelerde bulunmaması da değerlidir.

– Ebeveynler olarak ergenleri “Kilo al!” diye baskıda tutmaktan kaçının zira unutmayın ki kilo almaktan çok korkuyorlar.

– Son olarak da, şayet ergenlerde bu cins yeme ile ilgili sorunlar görmeye başladıysanız dayanak almayı unutmayın. Bu üzere durumlarda her vakit erken adım atmak çok değerli.

Okumaya Devam
Reklam
Yorum İçin Tıklayın

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Tüm Makaleler

Kanserin Tedavisinde Cerrahi Uygulamalar

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

Kanser ilerleyici, tekrarlamalarla seyreden, yayılma eğiliminde olan ve çoğu zaman ölümle sonuçlanan müzmin bir hastalıktır.

Dünya sağlık örgütü (WHO) verilerine göre günümüzde yılda yaklaşık 9 milyon insan kanser nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bu ölümlerin oranı sosyoekonomik düzeyi düşük bölgelerde tanıdaki gecikme ve tedavideki yetersizlik nedeniyle daha yüksektir. Tahminlere göre 2030 yılında 11.5 milyon insanın kanser nedeniyle hayatlarını kaybetmesi öngörülmektedir.

Kanserin tedavisi kuşkusuz hastalığın insan vücudunda etkilediği tüm noktaların ve fonksiyonların bilinmesi doğrultusunda yapılan çok yönlü bir tedavi olmalıdır. Modern tıpta bu tedavi tamamen bir takım işidir.

Sindirim sistemi organlarından yemek borusu, mide, oniki parmak barsağı, ince ve kalın barsaklar, düz bağırsak (rektum) ve makat bölgesinin kanserleri genel adı ile sindirim kanalı kanserleri diye anılmaktadırlar.

Buna ilaveten karaciğer, safra kesesi ve safra yolları ile pankreas bezinin kanserleri, dalak kitleleri, karın duvarı, zarları ve yağlı dokuların kanserleri de tedavi edilen cerrahi hastalıklardır.

Genel cerrahlar ayrıca meme, tiroit ve paratiroit bezlerinin yanı sıra böbrek üstü bezlerinin kanserleri, ve bazı yumuşak doku kanserlerini (Sarkomlar) de çeşitli cerrahi tekniklerle tedavi etmektedirler.

Bir kitle oluşturarak kendini gösteren tüm kanserlerin tedavisindeki en önemli basamak, hastalık yayılmadan önce kitleyi ve çevresindeki hastalıksız bir doku sınırı ile birlikte çıkartmaktır. 

Kanserin tedavisinde cerrahi müdahalelerin amacı her zaman hastalığı yok etmek olmayabilir. Başlangıçta tanıyı koymak için doku örneklemeleri ve safhayı tespit etmek, ayrıca ileri safhalarda ağrıyı kesmek, beslenmeyi sağlamak, enfeksiyonu ortadan kaldırmak, bozulmuş organ fonksiyonlarını düzeltmek ve tıkanmaları ortadan kaldırarak hayat süresini uzatmak veya kalitesini arttırmak da cerrahın görevidir. Bu amaçla lazer, radyofrekans, laparoskopi (kapalı yöntemlerle cerrahi), Robotik cerrahi ve diğer birçok modern teknolojik cihaz ve yöntem günümüzde kullanılmaktadır.

Okumaya Devam

Diyetisyen

L-Karnitin Rehberi: Yağ Yakıcılar Hakkında Tüm Merak Edilenler

Ülkü bir bedene ulaşmak herkesin hayali. Bunun için çoğumuz beslenmemize dikkat ediyoruz, spor salonlarında vakit geçiriyoruz yahut profesyonel …

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

Ülkü bir bedene ulaşmak herkesin hayali. Bunun için çoğumuz beslenmemize dikkat ediyoruz, spor salonlarında vakit geçiriyoruz yahut profesyonel bir sporla uğraşıyoruz. Amacımıza daha süratli ulaşmak için de çeşitli ergojenik dayanaklar bize eşlik ediyor. L-Karnitin ise bu takviyelerden tahminen de en yaygın bilineni. Pekala L-Karnitin nedir, kullanımı nasıl olmalıdır, tesirleri nelerdir? Bu yazımda L-karnitin ile ilgili tüm merak edilenleri sizler için anlattım!

H2: L-Karnitin Nedir?

Karnitin, lizin ve metionin aminoasitlerinden elde edilen doğal bir amonyum bileşenidir. Böbrek ve karaciğerlerimizde bulunur. Temel olarak yağ asitlerinin, mitokondriye taşınmasından, hasebiyle ATP sentezinden sorumludur. L-Karnitin ise, bedenimizde bulunan karnitin formları ortasında etkin olarak kullandığımız aminoasit türevidir.

H2: L-Karnitin Desteklerinin İçeriği Nedir

Karnitin, doğal bir aminoasit türevi olduğu için L-Karnitin destekleri de makro besin öğesi olarak protein içerir. Yok denecek kadar az karbonhidrat ve yağ içeriğine sahip olan L-Karnitin dayanakları, bir ölçek için yaklaşık 5-10 kalori civarında güç sağlar. İçeriğinde çeşitli aromalar bulunabilir. Ek kafein ve vitamin içeren destekler sıklıkla kullanılmaktadır.

H2: L-Karnitin Ne İşe Fayda? Neden Kullanılır?

En kolay tabirle L-Karnitin, göğüslü metabolizmasında güç üretimini sağlar. Mitokondri membranından uzun zincirli yağ asitlerinin taşınmasında misyonlu temel moleküldür. Metabolik tesirlerinden ötürü, yağ oksidasyonunu hızlandırır ve yağ yakımına yardımcı olması sebebiyle sportmenler tarafından kullanılır. Ayrıyeten idman randımanını arttırır, dayanıklılığa dayanak olur, kas hasarlarını azaltmaya yardımcıdır.

H2: L-Karnitin Nasıl Çalışır?

L-Karnitin, hür yağ asidi metabolizmasında, yağ asitlerinin mitokondriye taşınması ile vazifelidir. Birkaç biyokimyasal sürece uğrayarak, sonunda gücün yağlardan elde edilmesine yardımcı olur. Yağlar idman esnasında yakıt olarak kullanıldığı için, glikojen de yönetimli kullanılır ve bu sayede idmanlar daha uzun periyodik ve verimli geçmektedir. Birebir vakitte glikoz oksidasyonunda rol alır. Laktat birikimini azaltır, kas yorgunluğunu geciktirir ve kas kitlesini korur.

H2: Carnitine (Karnitin) çeşitleri nelerdir?

Karnitin, L-Karnitin ve D-Karnitin olmak üzere iki çeşittir.

Dokularda faal olan formu L-Karnitin’dir ve bu sebeple supplement olarak kullanımı uygundur. Besin etiketlerinde L-carnitine, L-carnitine L-tartrate, Propionyl-L-carnitinebiçiminde de yazılabilir. L-karnitin’in başka kimyasal formları ise asetil-L-karnitin ve propionil-L-karnitin’dir

D-Karnitin ise karnitinin inaktif formudur ve suplement olarak kullanılamaz.

H2: L-Karnitin Kullanımı

Karnitin, destek olarak kesinlikle alınması gereken elzem bir besin öğesi değildir zira bedende da biyolojik olarak sentezi mümkündür. Ayrıyeten birçok besin doğal olarak karnitin içerdiği için, bu besinleri tüketerek de karnitin alabilir ve tesirlerinden yararlanabiliriz. Lakin karnitin içeren besinlerin tüketiminin yetersiz olduğu vegan bireyler, karnitinin kâfi ölçüde sentezlenemediği ve emilemediği bireyler, ağır spor yapanlar destek olarak L-Karnitin almalıdır.

L-Karnitin alımına birinci başlandığında toksik tesir yaratmaması ve oluşabilecek yan tesirleri gözlemlemek ismine düşük dozlar tercih edilmelidir. Bu dozların ölçüsü ve kullanma sıklığı yavaş yavaş arttırılabilir. Standart, inançlı L-Karnitin dozu günlük 500-2000 mg’dır.

Hedefe nazaran bu ölçüler değişiklik gösterebilir. Örneğin idman performansını arttırmak isteyen bireyler; 2 gram L-Karnitin desteğini, gün içerisinde iki sefer, yaklaşık 80 gram karbonhidrat ile birlikte almalıdır. Suratını arttırmak isteyen atletler ise günde toplam 3 gram L-Karnitin’i meyve suları ile birlikte almalıdır. Tüm bu tekliflere ek olarak, L-Karnitin kullanılırken kesinlikle bir profesyonele danışmanız gerekmektedir.

H2: İdman performansı üzerine tesiri

L-Karnitin, öbür ergojenik takviyeler üzere antrenman performansını arttırmaktadır. Dayanıklılık idmanları mühletince yağların yakıt olarak kullanılmasına yardımcı olur. Bu sayede yağ yakımını hızlandırır. Antrenman öncesi alınan L-Karnitin, kaslarda bulunan laktik asitin birikimini azaltarak kas yorgunluğunu geciktirir ve mevcut kas kütlesini korur. L-Karnitin, kaslarda depolanmış olan glikojenin boşalmasını geciktirdiği için uzun müddetli sporlarda ve/veya dayanıklılık gerektiren idmanlarda kullanımı önerilmektedir. Antrenmandan yaklaşık 30-40 dakika evvel alımı azamî fayda sağlayacaktır.

H2: L-Karnitin Ziyanlı mı?

L-Karnitin’i ziyanlı bir dayanak olarak tanımlamak gerçek değildir. Lakin beden için kullanılan her şeyde olduğu üzere, karnitinin de ihtiyacımızdan fazlasını almak yan tesir yaratabilir. Fazla alınan ölçü çoklukla idrarla birlikte atılsa da bireye nazaran oluşabilecek yan tesirleri; bulantı, ishal, kusma, mide ekşimesidir. Nefesin, terin ve idrarın keskin bir kokuya bürünmesi de görülen yan etkilerdendir.

Bu sebeple L-Karnitin alınırken kesinlikle dozuna ve kullanım haline dikkat edilmelidir. Bahsedilen yan tesirler görüldüğünde kullanımı azaltılmalı ve bir sıhhat profesyoneline danışılmalıdır.

H2: L-Karnitin Seçerken Nelere Dikkat Etmeli?

Sportmenler için üretilen dayanakların sayısı gün geçtikçe artmakta ve piyasada çok çeşitte L-Karnitin eseri bulunmaktadır. En yanlışsız eseri seçmek, bizlere azamî fayda sağlaması ismine değerlidir. Sağlam L-Karnitin seçmek için birkaç püf noktaya dikkat edilmelidir:

  • ‘İçindekiler’ bilgisi kesinlikle incelenmelidir. İçerisinde hami katkı hususları üzere eklenen ekstra bileşenler ne kadar fazla ise o eserden o kadar uzak durmak gereklidir. Bir öbür deyişle eserin saf ‘karnitin’ içermesi değerlidir.

  • L-Karnitin destekleri ; kapsül formunda, enjekte edilebilir formda vesıvı formlarda piyasada bulunmaktadır. En tanınan seçenek sıvı formu olsa da; bireyler uygulayabileceği en uygun formu seçmelidir.

  • Dozajına kesinlikle dikkat edilmelidir. Bu yazıda bahsettiğim dozlar sizlere örnek olabileceği üzere; kesinlikle kullandığınız eserin etiket ve porsiyon bilgilerine dikkat edin. Örneğin bir eser, tek kapsülde günlük önerilen ölçünün tamamını içeriyor olabilir yahut bir öteki markalı eser, günde 2-3 kez alımı önerebilir. Ayrıyeten yan tesir oluşmaması ismine fazla kullanımından kaçınılmalıdır.

  • Kullanacağımız her eserde olduğu üzere, L-Karnitin satın alırken de muteber olması hayati ehemmiyet taşımaktadır. Satın aldığımız markayı kesinlikle araştırmalı, güvenilirlik sertifikalarını sorgulamalıyız.

H2: Hangi Besinlerde Karnitin Bulunur?

Karnitin, doğal olarak besinlerde bulunur. Bilhassa hayvansal kaynaklı besinler, karnitin açısından zengindir. Kırmızı et, bu besinlerin başında gelmektedir. Örneğin 120 gram pişmiş biftek, yaklaşık 56 ile 162 mg ortasında karnitin içerir. Kırmızı et dışında beyaz et kaynakları (tavuk, balık, hindi vs.), süt ve süt eserleri karnitin zengini besinlerdir.

Bu sebeple hayvansal kaynaklı eserlerden varlıklı beslenen bireylerde karnitin eksikliği pek fazla görülmezken, vegan bireylerde karnitin düşük ölçülerde seyreder. Hayvansal kaynakların dışında, kuşkonmaz, tam tahıllı eserler, soya fasülyesi, avokado karnitin alımı açısından tercih edilebilir.

H2: L-Karnitin Fiyatları

Piyasada satılan L-Karnitin desteklerinin fiyatları boyutları ve formlarına nazaran değişmekle birlikte; en fazla tercih edilen markaların 1000 ml’lik sıvı formları 90-120 tl ortasında değişmektedir. Kapsül formları da yaklaşık bu fiyatlarda satışa sunulmaktadır. Birçok farklı aromaları bulunan desteklerin boyutlarına nazaran fiyatları da değişkenlik gösterebilir.

Okumaya Devam

Tüm Makaleler

Okul Öncesi Dönemde Özel Öğrenme Güçlüğü (Disleksi)

Yayınlanan

üzerinde

Tarafından

Okumaya Devam

Trendler